Ảnh thẻ chỉ có một chuẩn đúng: chuẩn của nơi sẽ nhận ảnh. Trước khi ra tiệm, xem kỹ yêu cầu về cỡ ảnh, màu nền, thời hạn chụp trên mẫu hồ sơ hoặc hỏi thẳng bộ phận nhận hồ sơ; đến tiệm thì nói rõ ảnh dùng cho việc gì. Về trang phục, mặc áo có cổ, màu khác hẳn màu nền, tóc gọn để lộ rõ khuôn mặt, không đeo kính màu, không đội mũ trừ khi được phép vì lý do riêng.
Bài này dành cho người cần ảnh thẻ cho hồ sơ xin việc, nhập học, hồ sơ hành chính, thẻ học sinh, thẻ hội viên, và cho người muốn in ảnh gia đình từ điện thoại ở tiệm gần nhà. Mỗi loại giấy tờ có thể đổi yêu cầu theo thời gian, nên các chi tiết cụ thể luôn phải đối chiếu với quy định hiện hành của nơi nhận.
Mỗi loại giấy tờ một chuẩn: hỏi nơi nhận trước khi chụp
Nhiều người ra tiệm chỉ nói "chụp cho em mấy tấm ảnh thẻ", rồi về mới biết hồ sơ cần cỡ khác, nền khác, hoặc ảnh phải chụp gần đây. Cỡ ảnh thường gặp được gọi theo kích thước bằng xăng ti mét, nhưng mỗi loại hồ sơ đòi một cỡ; có nơi cần nền trắng, có nơi cần nền xanh nhạt, có nơi không quy định. Một số loại giấy tờ còn quy định ảnh chụp không quá một khoảng thời gian, phải nhìn thẳng, lộ tai hay không.
Cách chắc chắn nhất là đọc mục ảnh trên mẫu đơn hoặc thông báo của nơi nhận hồ sơ, chụp lại đoạn yêu cầu đó bằng điện thoại, mang theo ra tiệm. Hồ sơ hành chính làm ở bộ phận một cửa của phường, xã thì hỏi ngay tại đó; hồ sơ trường học hỏi văn phòng nhà trường; hồ sơ xin việc xem thông báo tuyển dụng. Với giấy tờ xuất nhập cảnh hay hồ sơ nộp cho cơ quan nước ngoài, yêu cầu ảnh thường chi tiết hơn nhiều, nên đọc kỹ hướng dẫn chính thức hiện hành.
Có một điều cần biết thêm: căn cước công dân hiện nay được chụp ảnh trực tiếp tại nơi làm thủ tục, người làm không phải mang ảnh thẻ. Vì vậy đừng tốn công chụp ảnh thẻ trước khi đi làm căn cước, trừ khi nơi làm thủ tục yêu cầu khác.
Mặc gì đi chụp ảnh thẻ
Áo có cổ, gọn gàng. Áo sơ mi, áo kiểu có cổ, áo đồng phục nếu nơi nhận yêu cầu. Áo không cổ, áo hai dây, áo quá khoét cổ thường không hợp ảnh giấy tờ, và nhiều tiệm phải ghép áo bằng phần mềm, nhìn thiếu tự nhiên.
Màu áo khác hẳn màu nền. Chụp nền trắng thì đừng mặc áo trắng, chụp nền xanh nhạt thì tránh áo xanh cùng tông; khi đó vai áo lẫn vào nền. Màu trung tính như xanh đậm, xám, đen, màu đất là lựa chọn an toàn.
Tóc để lộ khuôn mặt. Mái không che lông mày, tóc dài vén ra sau hoặc gọn hai bên để lộ đường viền mặt. Nếu hồ sơ yêu cầu lộ tai, chuẩn bị kẹp tóc. Cắt tóc thì nên cắt trước vài ngày, để tóc vào nếp.
Kính, khăn, mũ. Không đeo kính râm, kính màu. Kính cận thường có thể bị yêu cầu tháo vì phản sáng, nên hỏi trước theo loại giấy tờ. Mũ, khăn trùm đầu chỉ dùng khi quy định cho phép vì lý do tôn giáo hay y tế và mặt vẫn lộ rõ.
Trang điểm và phụ kiện. Trang điểm nhẹ, giống vẻ ngoài hằng ngày. Bỏ khuyên, vòng cổ to, kẹp tóc sặc sỡ. Ảnh giấy tờ cần giống bạn ngoài đời, không cần đẹp như ảnh kỷ niệm.
Tư thế và biểu cảm khi ngồi chụp
Ngồi thẳng lưng, hai vai ngang, mặt nhìn thẳng vào ống kính, cằm không ngẩng không cúi. Thợ chụp ảnh thường chỉnh giúp, nhưng tự để ý một điều: nhiều người hơi nghiêng đầu theo thói quen, ảnh thẻ chụp nghiêng dễ bị trả. Miệng khép tự nhiên, mắt mở bình thường; phần lớn ảnh giấy tờ không chấp nhận cười hở răng.
Nếu đeo kính cận và được phép giữ kính, đề nghị thợ chỉnh góc đèn hoặc góc nghiêng của kính cho khỏi loá; mắt phải nhìn rõ qua tròng. Người có tóc mái hay rơi xuống trán, chuẩn bị vài kẹp nhỏ.
Một mẹo đơn giản: trước khi bước vào ghế, nhìn vào gương của tiệm, chỉnh cổ áo, vuốt tóc, lau mồ hôi trán và mũi bằng khăn giấy. Ra tiệm giữa trưa nắng thì nghỉ vài phút trong tiệm cho bớt đỏ mặt, ráo mồ hôi rồi mới chụp. Những việc nhỏ này giúp tránh phải chỉnh sửa ảnh nhiều.
Chụp ảnh thẻ cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Trẻ nhỏ cần nhiều thời gian hơn. Trẻ khó ngồi yên, hay nghiêng đầu, chớp mắt, ngoái lại tìm bố mẹ. Chọn giờ con tỉnh táo, đã ăn, tiệm vắng khách. Bố mẹ đứng ngay sau lưng thợ chụp, trong tầm mắt con, để con nhìn về hướng ống kính. Nói trước với con: "Có ánh đèn chớp một cái, con nhìn vào máy như nhìn mẹ nhé."
Trẻ sơ sinh, trẻ rất nhỏ. Với hồ sơ cần ảnh của trẻ chưa tự ngồi được, hỏi tiệm cách chụp: thường là đặt bé nằm trên tấm nền phẳng và chụp từ trên xuống, hoặc bố mẹ đỡ sau tấm nền. Bàn tay người lớn không được lộ trong khung ảnh. Đọc kỹ yêu cầu ảnh của loại giấy tờ, vì một số nơi có hướng dẫn riêng cho trẻ nhỏ.
Người lớn tuổi đi lại khó. Hỏi tiệm có ghế có tựa không, có bậc thềm cao không, chụp được ở tầng trệt không. Chọn giờ mát, ít người. Người già run tay, khó giữ đầu thẳng lâu thì nhờ thợ chụp nhanh nhiều kiểu để chọn tấm đạt nhất, không bắt ngồi chỉnh tới chỉnh lui.
Người không thể đến tiệm. Với người nằm một chỗ, hỏi tiệm có nhận đến nhà chụp không, hoặc hỏi nơi nhận hồ sơ xem có chấp nhận ảnh tự chụp theo hướng dẫn hay có cách hỗ trợ khác. Đừng tự chụp vội trên nền tường nhà rồi nộp, dễ bị trả lại vì nền không đều, ánh sáng loang.
Chỉnh sửa ảnh: chỗ nào được, chỗ nào nên từ chối
Được: chỉnh sáng, cân màu, xoá hạt bụi. Tiệm thường chỉnh độ sáng, cân màu da, xoá sợi tóc lạc hay hạt bụi trên áo. Đó là chỉnh kỹ thuật bình thường.
Nên từ chối: làm mịn quá tay, thon mặt, to mắt. Ảnh giấy tờ dùng để nhận diện. Ảnh làm mịn như búp bê, cằm thon, mắt to hơn thật dễ bị nơi nhận trả lại, có khi gây rắc rối khi đối chiếu. Nói rõ: "Chị chỉnh sáng thôi, đừng làm mịn hay sửa mặt giúp em."
Ghép áo. Một số tiệm có sẵn áo sơ mi, áo vest ghép bằng phần mềm. Với ảnh hồ sơ xin việc thông thường, nhiều nơi chấp nhận; với giấy tờ quan trọng, mặc áo thật vẫn an toàn hơn.
Xem ảnh trên màn hình trước khi in. Đề nghị xem bản đã chỉnh trên màn hình trước khi in, nhìn kỹ có giống mình không, nền có đều không, tóc có che mặt không.
Ảnh số và dữ liệu cá nhân
Nhiều hồ sơ hiện nay nộp trực tuyến, cần tệp ảnh chứ không cần ảnh giấy. Khi chụp, nói với tiệm rằng bạn cần cả tệp ảnh, hỏi gửi qua tin nhắn hay qua thư điện tử. Xem nơi nhận yêu cầu tệp cỡ bao nhiêu, định dạng gì, để nhờ tiệm xuất đúng ngay từ đầu. Lưu tệp gốc vào một thư mục riêng trong điện thoại, đặt tên có ngày chụp; lần sau cần gấp mà ảnh vẫn còn trong thời hạn thì chỉ việc in lại.
Ảnh khuôn mặt là dữ liệu cá nhân. Một tiệm nhỏ thường lưu ảnh trong máy để khách in lại sau, điều đó tiện, nhưng bạn có quyền hỏi tiệm lưu bao lâu và đề nghị xoá sau khi đã nhận đủ tệp. Không gửi ảnh thẻ kèm ảnh chụp giấy tờ tuỳ thân qua những tài khoản lạ hay nhóm chat đông người chỉ để nhờ in hộ.
Với ảnh thẻ của trẻ em, cân nhắc thêm: chỉ đưa ảnh cho nơi thật sự cần, không đăng ảnh thẻ của con lên mạng xã hội kèm tên trường, lớp.
In ảnh từ điện thoại ở tiệm gần nhà
Ngoài ảnh thẻ, tiệm chụp ảnh trong khu thường nhận in ảnh gia đình, ảnh kỷ niệm từ điện thoại. Để ảnh in ra đẹp như trên màn hình:
- Gửi ảnh gốc, không gửi ảnh đã qua ứng dụng nhắn tin nén nhỏ; nhiều ứng dụng tự giảm chất lượng ảnh khi gửi. Hỏi tiệm cách gửi tệp gốc.
- Nói cỡ in mong muốn và tỷ lệ ảnh. Ảnh chụp điện thoại thường có tỷ lệ khác khổ giấy ảnh quen thuộc, nên khi in sẽ bị cắt bớt hai đầu hoặc chừa viền; xem trước bản xem thử để không bị cắt mất đầu người ở rìa ảnh.
- Chọn giấy bóng hay giấy mờ: giấy bóng màu rực, giấy mờ ít loá, ít in dấu vân tay, hợp với ảnh để khung.
- Ảnh chụp tối, ảnh mờ do rung tay khi in cỡ lớn sẽ lộ rõ khuyết điểm; nhờ tiệm tư vấn cỡ in vừa với chất lượng ảnh.
- Hỏi giá theo cỡ, theo số lượng, thời gian lấy, trước khi tiệm in.
Kiểm ảnh ngay tại quầy: màu có đúng không, có vệt mực không, cắt có lệch không. Ảnh thẻ thì đếm đủ số lượng, kiểm cỡ bằng mẫu yêu cầu đã chụp lại, rồi mới trả tiền và rời tiệm.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh thẻ nên mặc áo màu gì?
Mặc áo có cổ, màu khác hẳn màu nền: chụp nền trắng thì tránh áo trắng, chụp nền xanh nhạt thì tránh áo xanh cùng tông. Màu trung tính như xanh đậm, xám, đen thường an toàn cho phần lớn loại ảnh giấy tờ.
Ảnh thẻ nền xanh hay nền trắng?
Tuỳ yêu cầu của nơi nhận hồ sơ. Mỗi loại giấy tờ, mỗi cơ quan hay trường học có thể quy định khác nhau và thay đổi theo thời gian. Xem mục ảnh trên mẫu hồ sơ hoặc hỏi bộ phận nhận hồ sơ trước khi chụp.
Đi làm căn cước có cần mang ảnh thẻ không?
Thông thường không cần, vì ảnh được chụp trực tiếp tại nơi làm thủ tục. Tuy vậy, nên xem hướng dẫn hiện hành hoặc hỏi công an xã, phường nơi làm thủ tục nếu có trường hợp đặc biệt.
Có được chỉnh sửa ảnh thẻ cho đẹp không?
Chỉnh sáng, cân màu, xoá bụi là bình thường. Không nên làm mịn quá tay, thon mặt hay to mắt, vì ảnh giấy tờ dùng để nhận diện và có thể bị trả lại nếu không giống người thật.
Chụp ảnh thẻ có đeo kính cận được không?
Tuỳ loại giấy tờ. Một số nơi cho phép nếu kính không loá và mắt nhìn rõ qua tròng, một số yêu cầu tháo kính. Hỏi trước theo loại hồ sơ, và nhờ thợ chỉnh góc đèn nếu được đeo kính.
Làm sao để có tệp ảnh thẻ nộp hồ sơ trực tuyến?
Khi chụp, nói với tiệm cần cả tệp ảnh, hỏi gửi qua tin nhắn hay thư điện tử, và đưa yêu cầu về cỡ tệp, định dạng của nơi nhận. Lưu tệp gốc trong một thư mục riêng có ghi ngày chụp.