XungQuanh.comXung Quanh
Tiệm sửa vặt ngoài phố

Mài dao kéo ở đâu khi không còn người đi rao: tiệm mài và các chỗ nhận mài

Tiếng rao mài dao kéo thưa dần nhưng vẫn có chỗ nhận mài: sạp dao kéo ở chợ, tiệm kim khí, thợ mài cố định. Dao nào mài kiểu nào, kéo khác dao ra sao.

Knife sharpener working at a water-cooled grinding wheel in a corner of a Vietnamese wet market, sparks and spray, kitchen knives wrapped in cloth beside him, overcast soft light

Khi không còn nghe tiếng rao mài dao kéo, chỗ nhận mài thường là sạp bán dao kéo ở chợ, tiệm kim khí có máy mài, thợ mài ngồi cố định một góc chợ, và với kéo cắt tóc thì có thợ mài chuyên cho tiệm tóc. Dao bếp thép thường mài ở đâu cũng được; dao lưỡi răng cưa, dao gốm, dao lưỡi vát một mặt và kéo cắt tóc thì cần thợ biết loại đó.

Bài này chỉ cách tìm chỗ mài trong khu, cách nhận ra thợ mài cẩn thận, những điều khác nhau giữa mài dao và mài kéo, cách mang dao ra đường an toàn và giữ dao bén lâu để thưa số lần phải mang đi mài.

Người mài dao đi rao ít dần, còn những chỗ nào nhận mài

Ở nhiều khu phố, người đạp xe chở đá mài đi rao đã thưa hẳn, có nơi không còn ai. Nhưng nhu cầu mài thì vẫn vậy: nhà nấu ăn hằng ngày, tiệm ăn, quầy thịt cá ở chợ, tiệm may và tiệm tóc. Người làm nghề mài vì thế chuyển sang ngồi cố định, và việc của bạn là tìm ra họ.

Chỗ đầu tiên nên hỏi là sạp bán dao kéo trong chợ. Người bán dao thường mài luôn cho khách, hoặc biết thợ mài ngồi ở đâu, ngày nào có mặt. Quầy thịt, quầy cá cũng là nguồn tin tốt: họ cần dao bén mỗi ngày nên luôn biết ai mài khéo. Tiệm kim khí, tiệm bán đồ ngũ kim có máy mài cũng nhận mài dao, kéo, đôi khi cả lưỡi cuốc, lưỡi kéo cắt cành.

Kéo cắt tóc là một nghề mài riêng, có thợ chuyên đi vòng các tiệm tóc hoặc nhận gửi. Nếu bạn cắt tóc ở tiệm quen trong khu, hỏi tiệm gửi mài kéo ở đâu là cách nhanh nhất. Tiệm may và tiệm sửa quần áo cũng biết thợ mài kéo cắt vải. Ghi lại tên chỗ mài, ngày thợ có mặt vào danh bạ quanh nhà; mài dao là việc vài tháng mới cần một lần, nên rất dễ quên mình từng mài ở đâu.

Dao nào mài kiểu nào

Không phải loại dao nào cũng mài được ở mọi chỗ. Bảng dưới gom các loại dao kéo phổ biến trong nhà:

LoạiMài ở đâuLưu ý
Dao bếp thép thường, dao inoxHầu hết chỗ nhận màiLoại dễ mài nhất; nói thợ dao dùng thái rau, chặt xương hay thái thịt
Dao chặt, dao phayChỗ có máy mài to hoặc đá thôLưỡi dày, mài góc lớn hơn dao thái để chặt không mẻ
Dao lưỡi răng cưa (cắt bánh mì)Ít chỗ nhận; cần thợ có đá mài nhỏ hình queMài từng răng, mất công; nhiều nơi khuyên thay dao
Dao lưỡi vát một mặtThợ quen loại nàyChỉ mài mặt vát; mài sai mặt là hỏng hình lưỡi
Dao gốmRất ít chỗ; cần đá kim cươngKhông mài bằng máy đá thường; mẻ lớn thường không cứu được
Kéo cắt vải, kéo làm bếpTiệm kim khí, thợ mài ở chợ, thợ của tiệm mayChỉ mài mặt vát, không mài mặt phẳng phía trong
Kéo cắt tócThợ mài chuyên cho tiệm tócGóc lưỡi và độ khít rất riêng, đừng mài ở chỗ thông thường

Khi không chắc dao của mình là loại gì, mang dao tới và hỏi. Thợ mài lâu năm nhìn lưỡi là biết, và thợ tử tế sẽ nói thẳng nếu mình không quen mài loại đó.

Nhận ra thợ mài cẩn thận

Có nước hoặc làm mát khi mài máy. Đá mài quay nhanh sinh nhiệt rất lớn ở mép lưỡi. Lưỡi bị nóng quá mức sẽ mềm đi, mất độ cứng, mài xong bén vài hôm rồi cùn nhanh hơn trước. Thợ cẩn thận dùng đá có nước chảy, nhúng dao vào nước liên tục, hoặc mài bằng đá tay ở bước cuối. Thấy mép lưỡi có vệt màu vàng rơm, xanh tím sau khi mài là dấu hiệu lưỡi đã bị nóng quá.

Hỏi bạn dùng dao vào việc gì. Dao thái rau cần góc lưỡi mỏng, dao chặt xương cần góc dày hơn. Thợ hỏi câu này là đang chọn góc mài cho đúng việc.

Không mài bớt quá nhiều thép. Dao chỉ cùn thì chỉ cần mài nhẹ phần mép. Thợ mài mạnh tay mỗi lần, vài năm sau lưỡi dao hẹp hẳn, mỏng như lá lúa, dễ gãy.

Mài cả chiều dài lưỡi. Nhiều dao bị mài lệch, phần gần cán không chạm đá, lâu dần tạo thành chỗ lõm mà khi thái rau, phần lõm không chạm thớt. Thợ cẩn thận đưa dao đều từ gốc tới mũi.

Làm sạch ba via và thử bén trước khi trả. Mài xong lưỡi còn một đường ba via mỏng; thợ khéo sẽ đánh sạch và thử cắt giấy hoặc cắt sợi dây trước khi trả khách.

Kéo khác dao: vì sao kéo hay bị mài hỏng

Kéo cắt được nhờ hai lưỡi trượt sát vào nhau, mỗi lưỡi có một mặt phẳng phía trong và một mặt vát phía ngoài. Khi mài kéo, chỉ mài mặt vát. Ai đem mặt phẳng phía trong áp vào đá là làm hai lưỡi không còn khít, kéo sẽ nhai vải, gập giấy chứ không cắt. Đây là lỗi hay gặp nhất khi mang kéo tới chỗ không quen mài kéo.

Ngoài mài, kéo còn cần chỉnh ốc trục. Ốc lỏng thì hai lưỡi tách ra, cắt vải mỏng bị kẹt sợi; ốc quá chặt thì kéo nặng tay, mỏi cổ tay khi cắt lâu. Thợ mài kéo giỏi sẽ chỉnh ốc sau khi mài, thử cắt một mảnh vải mỏng ở mũi kéo, vì mũi là chỗ khó cắt nhất.

Kéo cắt vải của nhà may vá nên để riêng, chỉ dùng cắt vải. Đem kéo cắt vải đi cắt giấy, cắt bao nhựa, cắt dây kẽm là cách nhanh nhất làm nó cùn. Kéo làm bếp loại tháo rời hai lưỡi được thì rửa dễ, mài cũng dễ hơn. Kéo cắt tóc là dụng cụ chuyên dùng, mài sai một lần có thể làm hỏng hẳn; nên nhờ thợ chuyên mài cho tiệm tóc làm.

Mang dao ra đường an toàn và nhận lại

Mang dao trên xe máy hay đi bộ qua chợ cần cẩn thận cho mình và cho người xung quanh:

  1. Bọc lưỡi dao bằng bìa các-tông gấp đôi, cố định bằng dây thun, hoặc dùng bao dao nếu có. Nhiều dao thì cuốn chung trong một tấm khăn dày, lưỡi quay cùng một hướng.
  2. Đặt dao trong túi xách hoặc giỏ xe, không cầm tay, không dắt cạp quần, không bỏ túi áo.
  3. Ghi nhớ hoặc chụp ảnh số dao gửi lại nếu phải để lại chỗ mài, nhất là khi gửi nhiều con dao giống nhau.
  4. Khi nhận lại, nhìn mép lưỡi dưới ánh sáng: lưỡi bén không phản chiếu ánh sáng ở mép; chỗ nào loé sáng là chỗ còn cùn hoặc mẻ.
  5. Về nhà, rửa dao bằng nước và lau khô trước khi dùng cho thực phẩm, vì bụi đá và nước mài còn bám trên lưỡi.

Nhà có trẻ nhỏ thì cất dao vừa mài lên cao ngay khi về tới nhà. Dao bén bất ngờ là lúc dễ đứt tay nhất, kể cả với người lớn đã quen dùng con dao đó lúc còn cùn.

Giữ dao bén lâu để thưa lần đi mài

Dao cùn nhanh hay chậm phụ thuộc nhiều vào cách dùng hơn là vào chất thép. Thớt gỗ, thớt nhựa giữ lưỡi dao tốt; thớt kính, thớt đá, mặt bàn đá hoa cương hay đĩa sứ làm lưỡi cùn ngay sau vài nhát. Gạt đồ ăn trên thớt bằng lưỡi dao cũng làm mép lưỡi quăn, nên lật dao dùng sống dao để gạt.

Rửa dao bằng tay và lau khô ngay; ngâm trong chậu rửa bát vừa làm gỉ vừa dễ đứt tay khi thò tay vào chậu. Cất dao trong giá, thanh nam châm hoặc bao, không bỏ chung với muỗng đũa trong ngăn kéo vì lưỡi va vào kim loại khác sẽ mẻ.

Thanh liếc dao, loại thanh thép hoặc thanh gốm dài, không thay được việc mài nhưng giúp dựng thẳng lại mép lưỡi đã hơi quăn sau vài ngày dùng. Liếc nhẹ vài lần mỗi tuần thì một con dao bếp thường dùng được khá lâu mới cần mang đi mài. Dao đã mẻ, đã cùn hẳn thì liếc không giúp được nữa, lúc đó là lúc ghé chỗ mài quen.

Dụng cụ làm vườn và đồ nghề trong nhà cũng mài được

Ngoài dao bếp và kéo, trong nhà còn nhiều thứ có lưỡi cần mài mà ít ai nghĩ tới. Kéo cắt cành cùn làm dập cành thay vì cắt ngọt, vết cắt dập lâu lành, dễ thối. Dao rựa, dao phát cỏ, lưỡi cuốc, lưỡi xẻng cùn khiến việc làm vườn nặng nhọc gấp đôi. Tiệm kim khí, thợ mài ở chợ và các tiệm bán nông cụ thường nhận mài những thứ này.

Kéo cắt cành có lò xo và ốc trục, mang tới mài thì nên lau sạch nhựa cây và đất bám trước. Thợ thường tháo rời, mài lưỡi chính, kiểm lò xo và tra dầu. Lưỡi cuốc, xẻng thì không cần bén như dao, chỉ cần mép đủ sắc để cắm vào đất; thợ mài thô bằng máy là đủ.

Đục gỗ, bào tay, lưỡi cưa tay là đồ nghề của người có tay nghề, việc mài cần đúng góc và thường do chính người dùng tự mài hoặc gửi thợ mộc quen. Lưỡi máy cắt cỏ, lưỡi máy cưa điện thì đưa tới tiệm bán và sửa máy làm vườn, vì phải tháo lắp đúng cách và cân lưỡi sau khi mài. Gom những thứ này mang đi một lượt khi ghé chỗ mài quen là cách tiết kiệm thời gian, nhất là trước mùa cắt tỉa cây.

Câu hỏi thường gặp

Không còn người đi rao mài dao thì mài ở đâu?

Hỏi sạp bán dao kéo trong chợ, quầy thịt cá, tiệm kim khí có máy mài, hoặc thợ mài ngồi cố định ở góc chợ. Người bán hàng lâu năm ở chợ thường biết thợ mài nào khéo và ngày nào có mặt.

Mài dao bằng máy có làm hỏng dao không?

Có thể, nếu đá quay khô và lưỡi bị nóng quá mức thì thép mềm đi, mài xong cùn nhanh hơn. Thợ cẩn thận dùng đá có nước, nhúng nước liên tục và hoàn thiện bằng đá tay.

Dao lưỡi răng cưa có mài được không?

Mài được nhưng phải mài từng răng bằng đá nhỏ hình que, ít chỗ nhận và khá mất công. Dao cắt bánh mì răng cưa thường giữ bén lâu, khi cùn hẳn nhiều người chọn thay dao mới.

Vì sao kéo mài xong lại cắt kém hơn?

Thường do bị mài vào mặt phẳng phía trong khiến hai lưỡi không còn khít, hoặc ốc trục chưa được chỉnh lại. Nên mang kéo tới thợ quen mài kéo, chỉ mài mặt vát và chỉnh ốc sau khi mài.

Bao lâu nên mài dao bếp một lần?

Tuỳ cách dùng và loại thớt, nhà nấu ăn hằng ngày dùng thớt gỗ và liếc dao đều đặn thì mài vài tháng một lần là đủ. Dao bị mẻ hoặc thái cà chua bị trượt vỏ là lúc nên mang đi mài.

Mang dao đi mài trên xe máy thế nào cho an toàn?

Bọc lưỡi bằng bìa các-tông hoặc bao dao, cuốn trong khăn dày, đặt trong túi hoặc giỏ xe. Không cầm dao trên tay, không dắt cạp quần hay bỏ túi áo khi đi đường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138