XungQuanh.comXung Quanh
Tiệm sửa vặt ngoài phố

Tiệm sửa giày dép ngoài phố: khâu đế, dán keo, thay khoá kéo làm được tới đâu

Thợ sửa giày ngoài phố làm tốt việc dán keo, khâu viền, đóng gót, thay khoá kéo bốt; đế mủn, đế đúc vỡ thì khó. Cách kể bệnh và kiểm giày khi nhận lại.

Close view of an elderly cobbler on a low stool under a tree on a Vietnamese sidewalk, stitching a leather sandal sole by hand, morning light, tools in a wooden box

Một thợ sửa giày ngoài phố làm tốt bốn việc: dán lại chỗ hở mũi, hở đế; khâu viền đế cho giày và dép da; thay mũi gót, đóng gót cho giày cao gót; thay khoá kéo hoặc con chạy cho bốt, túi, áo khoác. Những việc khó hơn như thay nguyên đế cho giày thể thao đế đúc liền, cứu đế bị mủn vụn, phục hồi màu da lộn thì nhiều thợ phố từ chối hoặc chỉ làm tạm, và đó là sự từ chối có lý chứ không phải lười.

Bài này giúp bạn biết trước tiệm làm được tới đâu, nên kể bệnh thế nào cho thợ hiểu ngay, và kiểm những gì khi nhận lại đôi giày. Không có giá cụ thể vì mỗi khu mỗi khác; phần cuối có cách hỏi giá trước để khỏi ngỡ ngàng.

Trong hộp đồ nghề của thợ sửa giày có gì, và vì sao điều đó quyết định việc làm được

Thợ sửa giày ngồi vỉa hè hay góc chợ thường chỉ có một chiếc hộp gỗ hoặc thùng sắt nhỏ. Bên trong là dùi, kim cong, chỉ sáp, vài tuýp keo dán giày gốc dung môi, miếng cao su tấm để cắt đế, mũi gót nhựa và cao su đủ cỡ, búa nhỏ, kìm, dao lạng da, một cái cốt sắt hình bàn chân để úp giày lên mà gõ. Tiệm có mặt bằng thì thêm máy khâu đế tay quay, máy mài, đôi khi có máy ép đế.

Đồ nghề như vậy cho thấy ngay giới hạn của tiệm. Thợ có máy khâu tay quay sẽ khâu được viền đế giày da, dép quai hậu, sandal; thợ chỉ có dùi và kim thì khâu tay chậm hơn nhưng vẫn chắc ở chỗ ít chịu lực. Không có máy ép thì việc thay nguyên đế giày thể thao, vốn cần nhiệt và lực ép đều cả mặt đế, gần như không làm được cho ra hồn. Không có kho đế sẵn đúng cỡ thì thợ phải cắt từ tấm cao su, nhìn sẽ không giống đế cũ.

Vì vậy câu hỏi đầu tiên nên là "anh, chị làm được việc này không" chứ không phải "bao nhiêu". Một thợ nói thẳng "cái này phải đem vào tiệm có máy" là thợ đáng tin. Người nhận hết mọi việc rồi trả ra đôi giày cứng đơ, lệch đế mới là người nên tránh lần sau.

Dán keo: khi nào dán là đủ, khi nào phải khâu thêm

Hở mũi giày, hở một đoạn viền ngắn. Đây là việc phổ biến nhất và dán keo là đủ nếu hai mặt còn sạch, còn nguyên. Thợ cạo lớp keo cũ, chà nhám cho mặt dán xù nhẹ, quét keo mỏng lên cả hai mặt, chờ keo se mặt rồi mới ép và gõ. Bước chờ se mặt là chỗ phân biệt thợ cẩn thận với thợ vội: ép ngay khi keo còn ướt thì vài hôm là hở lại.

Hở dài nửa vòng đế trở lên. Dán lại vẫn được, nhưng nên hỏi thợ có khâu thêm một đường viền ở mũi và gót không. Mũi và gót là hai chỗ chịu lực khi bước, keo đơn độc ở đó dễ bung lại khi đi mưa hoặc khi giày gập nhiều.

Đế bị nứt ngang ở chỗ gập bàn chân. Keo không cứu được vết nứt xuyên qua đế, vì mỗi bước chân lại kéo vết nứt mở ra. Thợ có thể dán một miếng đế phụ mỏng phủ ngoài để đi tạm, hoặc tư vấn thay đế. Hỏi rõ là sửa tạm hay sửa lâu dài.

Đế bị mủn, bở, vỡ vụn khi bấm móng tay vào. Đây là đế xốp đã lão hoá, hay gặp ở đôi giày cất lâu trong tủ kín, nhất là đế xốp nhẹ. Keo dán vào lớp vật liệu đã mủn thì chỉ bám vào bụi. Thợ tử tế sẽ khuyên thay đế hoặc bỏ đôi giày, không nhận dán.

Khâu đế, thay đế, đóng gót: loại giày nào làm được ở tiệm phố

Giày da đế mỏng, dép da, sandal quai, giày vải đế cao su mỏng là nhóm thợ phố làm tốt nhất. Đường khâu viền đế xuyên qua mép mũ giày và đế, nên giày được khâu thường chắc hơn hẳn giày chỉ dán. Nếu đôi giày da bạn quý vốn chỉ được dán ở xưởng, khâu thêm một vòng viền là cách kéo dài tuổi thọ khá hiệu quả, dù đường chỉ sẽ lộ ra ngoài.

Giày cao gót có hai việc quen thuộc: thay mũi gót, tức miếng cao su hoặc nhựa nhỏ dưới đáy gót đã mòn lộ đinh, và đóng lại gót bị lung lay. Mũi gót mòn tới lớp đinh sắt thì nên thay sớm, vì đi tiếp sẽ trượt trên nền gạch bóng và làm vỡ cả phần gót bọc da. Gót bị lỏng thì thợ đóng thêm đinh từ phía trong lòng giày, nên sau khi sửa bạn sờ lòng giày xem có đầu đinh nhô lên không.

Giày thể thao đế đúc liền là nhóm khó. Phần đế giữa êm chân thường là vật liệu xốp, khi đã xẹp hay nứt thì không có cách bơm lại. Thợ phố có thể dán lại phần đế ngoài bị bong, vá một miếng cao su ở gót mòn lệch, nhưng thay cả bộ đế cho giống ban đầu thì cần đúng loại đế và máy ép, ít tiệm vỉa hè có. Dép tổ ong, dép xốp đúc một khối thì gần như không sửa được khi đã đứt quai hay nứt đế.

Thay khoá kéo cho bốt, túi, áo khoác ở tiệm giày

Nhiều người không biết tiệm sửa giày cũng là nơi thay khoá kéo cho bốt cổ cao, túi xách, balo và cả áo khoác da. Lý do đơn giản: thợ giày có máy khâu đủ khoẻ để xuyên qua lớp da dày, việc mà máy may của tiệm quần áo đôi khi chịu thua.

Trước khi tháo cả đường khoá, thợ giỏi sẽ xem hỏng ở đâu. Khoá kéo hỏng thường rơi vào ba trường hợp. Một là con chạy, tức cái đầu khoá, bị doãng nên kéo lên mà răng vẫn tách: thay con chạy là xong, nhanh và đỡ tốn hơn nhiều. Hai là gãy hoặc rơi vài chiếc răng: khoá nhựa đúc gãy răng thì phải thay cả dây. Ba là chặn đầu dưới bị bung khiến con chạy tuột ra ngoài: thợ có thể bấm chặn mới.

Nếu phải thay cả dây, hỏi thợ có dây đúng khổ răng và đúng chiều dài không, khoá kim loại hay khoá nhựa, màu có gần với màu cũ không. Bốt cổ cao cần khoá đủ dài để xỏ chân dễ, thay khoá ngắn hơn một đoạn là mỗi sáng mang giày thành cực hình. Thay khoá cho bốt và túi thường phải để lại tiệm, không làm kịp trong lúc ngồi chờ, nên hỏi luôn ngày lấy.

Những việc tiệm phố hay từ chối, và từ chối như vậy là có lý

Gặp mấy trường hợp dưới đây, thợ lắc đầu là đang nói thật với bạn, không phải chê việc nhỏ:

  • Đế xốp đã mủn, bấm móng tay vào là vụn ra: không còn mặt nào để keo bám.
  • Da lộn, da nubuck bạc màu, loang ố: việc này cần làm sạch và phục hồi màu đúng loại, thường ở tiệm chuyên chăm sóc giày chứ không phải tiệm sửa vặt.
  • Giày có phụ kiện riêng như khoá trang trí, đế đặc chủng mà chủ muốn giữ y nguyên vẻ ngoài: thợ phố không có phụ tùng thay thế đúng loại.
  • Đế giữa bị xẹp, đi thấy lệch chân: không có cách làm phồng lại vật liệu đã xẹp.
  • Giày rách ở chỗ gập mũi, da nứt nhiều đường nhỏ: vá được nhưng miếng vá sẽ lộ rõ và có thể rách tiếp ở mép vá.
  • Đồ bảo hộ lao động có yêu cầu an toàn, như giày mũi thép: sửa đế xong không còn bảo đảm như lúc mua.

Những lúc này, câu nên hỏi tiếp là "nếu sửa tạm thì đi được bao lâu". Một đôi giày để đi đám cưới cuối tuần khác hẳn đôi giày đi làm hằng ngày; thợ biết bạn cần gì sẽ chọn cách sửa hợp hơn.

Mang giày ra tiệm: kể bệnh, hỏi giá và kiểm khi nhận lại

Năm phút trao đổi lúc gửi giày tiết kiệm được một lần quay lại tiệm. Thứ tự nên làm:

  1. Lau sơ đôi giày, nhất là đế, để thợ nhìn rõ chỗ hở. Giày dính bùn thì thợ phải rửa trước mới dán được.
  2. Chỉ đúng chỗ hỏng và nói bạn đi giày vào việc gì: đi bộ nhiều, đi xe máy hay chủ yếu ngồi văn phòng. Thói quen dùng quyết định nên dán hay khâu.
  3. Hỏi thợ định làm cách nào, làm tạm hay làm lâu dài, và giá trọn gói trước khi thợ bắt tay. Thợ quen thường báo giá ngay, không ngại câu hỏi.
  4. Hỏi thời gian: dán chỗ nhỏ thường ngồi chờ được, nhưng keo cần thêm thời gian khô mới nên đi mưa; thay khoá, thay đế phải hẹn ngày.
  5. Khi nhận lại, mang thử vào chân, đi vài bước. Sờ lòng giày tìm đầu đinh, ấn mép đế xem còn chỗ hở, nhìn đường khâu có đều và có chỉ thừa không.

Gửi giày qua đêm ở tiệm không có phiếu thì ít nhất chụp ảnh đôi giày trước khi đưa, chuyện đánh dấu đồ chỉ cần một tấm ảnh là đủ. Giày đắt tiền thì nên chọn tiệm có mặt bằng cố định hơn là gửi lại chỗ ngồi tạm ven đường.

Giữ đôi giày bền thêm sau khi đã sửa

Giày vừa dán keo nên để nghỉ một ngày rồi hẵng đi mưa hay lội nước. Keo gốc dung môi khô mặt nhanh nhưng còn tiếp tục kết dính trong nhiều giờ sau. Đây là lý do có người sửa buổi sáng, chiều đi mưa, sáng hôm sau giày lại hở đúng chỗ cũ.

Giày da sau khi khâu viền nên được lau bằng khăn ẩm và để khô tự nhiên ở chỗ thoáng, không phơi nắng gắt và không hơ máy sấy, vì nhiệt làm da co và làm keo trong đế giòn đi. Giày cất lâu thì nên lấy ra đi vài lần mỗi tháng thay vì cất kín trong hộp; đế xốp nằm im lâu năm trong tủ kín là đế dễ mủn.

Cuối cùng là chuyện chọn tiệm quen. Một thợ giày gần nhà đã sửa cho bạn vài lần sẽ nhớ thói quen đi giày của bạn, biết đôi nào bạn quý, và thường nói thật khi một đôi giày nên nghỉ hưu. Ghi chỗ thợ ngồi, giờ thợ có mặt và những ngày thợ nghỉ vào danh bạ khu phố của nhà mình là một việc nhỏ mà hữu ích.

Câu hỏi thường gặp

Giày bị hở đế nên dán keo hay khâu đế?

Hở một đoạn ngắn ở mũi hoặc hông giày thì dán keo đúng cách là đủ. Hở dài, giày đi bộ nhiều hoặc giày da đế mỏng thì nên khâu thêm viền ở mũi và gót, vì đó là hai chỗ chịu lực nhiều nhất khi bước.

Vì sao giày vừa dán xong vài hôm lại hở chỗ cũ?

Thường do mặt dán chưa được làm sạch lớp keo cũ, keo bị ép khi còn ướt, hoặc giày bị đi mưa ngay trong ngày. Keo cần thời gian kết dính sau khi khô mặt, nên để giày nghỉ ít nhất một ngày trước khi gặp nước.

Đế giày bị mủn vụn có sửa được không?

Đế xốp đã lão hoá, bấm vào là vụn, thì dán keo không bám được nữa. Cách duy nhất là thay đế nếu có loại đế phù hợp, còn với giày thể thao đế đúc liền thì nhiều khi nên thay giày mới.

Tiệm sửa giày có thay khoá kéo cho túi xách và áo khoác không?

Nhiều tiệm sửa giày nhận thay khoá kéo cho bốt, túi, balo và áo khoác da vì máy khâu của họ xuyên được lớp da dày. Nên nhờ thợ xem hỏng con chạy hay hỏng dây, vì thay con chạy nhanh và đỡ tốn hơn thay cả dây.

Thay mũi gót giày cao gót có cần để lại tiệm không?

Thay mũi gót thường làm trong lúc ngồi chờ vì thợ có sẵn mũi gót nhiều cỡ. Nếu gót bị lỏng phải đóng lại hoặc bọc da gót bị rách thì có thể phải để lại tiệm, nên hỏi trước khi gửi.

Nhận giày sửa xong cần kiểm những gì?

Mang thử và đi vài bước, sờ lòng giày tìm đầu đinh nhô lên, ấn dọc mép đế xem còn chỗ hở không, nhìn đường khâu có đều và sạch chỉ thừa. Có gì chưa ổn nên báo ngay tại tiệm để thợ sửa lại luôn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138