Thẻ căn cước nay làm ở công an phường, xã nơi bạn đang ở hoặc nơi được bố trí tiếp nhận; nên đặt lịch trước qua cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh nếu nơi đó có nhận, mang theo thẻ cũ nếu đang có, và với trẻ dưới 14 tuổi thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải đi cùng hay làm thay. Người từ đủ 14 tuổi bắt buộc có thẻ; trẻ nhỏ hơn được cấp khi gia đình có nhu cầu.
Bài dưới đây gom những điều cần biết trước khi lên công an phường làm căn cước: ai cần làm và khi nào phải đổi, đặt lịch, mang gì, trường hợp trẻ em, nhận thẻ và tài khoản định danh điện tử. Quy định về căn cước, các mốc tuổi và lệ phí có thể được điều chỉnh, nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi công an phường trước khi đi.
Ai cần làm, khi nào phải đổi thẻ
Theo Luật Căn cước có hiệu lực từ giữa năm 2024, công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi phải làm thẻ căn cước. Trẻ dưới 14 tuổi được cấp nếu cha mẹ hoặc người giám hộ đề nghị, hữu ích khi trẻ cần giấy tờ tuỳ thân để đi máy bay, làm hồ sơ học tập, khám chữa bệnh.
Thẻ cần đổi khi người mang thẻ tới các mốc tuổi được quy định, phổ biến là 14, 25, 40 và 60 tuổi; người làm thẻ trong khoảng hai năm trước mốc thì thẻ có thể dùng tới mốc kế tiếp. Ngoài ra phải đổi hoặc cấp lại khi thẻ hư hỏng, mất, khi thay đổi họ tên, ngày sinh, giới tính, hay khi thông tin trên thẻ có sai sót. Các thẻ căn cước công dân, chứng minh nhân dân cũ còn hạn vẫn dùng theo quy định chuyển tiếp, nhưng nên kiểm hạn của thẻ đang dùng.
Một mẹo là ghi ngày hết hạn thẻ của từng người trong nhà vào danh bạ quanh nhà, ngay dòng công an phường. Đến năm sắp hết hạn, cả nhà có thể đi làm cùng một buổi, đỡ phải xin nghỉ nhiều lần.
Đặt lịch trước và chọn nơi làm
Nhiều nơi khuyến khích đặt lịch hoặc nộp yêu cầu trực tuyến trước, rồi mới lên để lấy sinh trắc. Các bước dưới đây là cách làm phổ biến.
- Đăng nhập cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh điện tử, tìm thủ tục cấp, đổi hoặc cấp lại căn cước. Chọn nơi tiếp nhận là công an phường, xã thuận tiện.
- Khai thông tin theo hướng dẫn và chọn ngày giờ hẹn nếu hệ thống cho chọn. Ghi lại mã hồ sơ.
- Nếu không làm trực tuyến được, hỏi công an phường xem có nhận theo lịch hẹn qua đường dây tiếp dân hay nhận theo số thứ tự trong ngày.
- Chọn buổi đi tránh giờ trưa và cuối buổi chiều. Ở một số nơi, công an tổ chức đợt cấp lưu động ở khu dân cư hay trường học; theo dõi bảng tin tổ dân phố để biết.
- Ghi lịch hẹn vào điện thoại của người sẽ đi, nhất là khi người đi là cha mẹ già hoặc con lớn tự đi.
Công dân có thể làm thủ tục ở nơi thuận tiện, không nhất thiết đúng phường nơi thường trú, tuỳ hướng dẫn hiện hành. Hỏi công an phường gần nhà xem họ có nhận hồ sơ của người ở phường khác không trước khi tới.
Mang gì khi đi làm căn cước
Phần lớn thông tin nay đã có sẵn trong cơ sở dữ liệu dân cư, nên giấy tờ cần mang ít hơn trước. Bảng dưới là phần thường gặp.
| Trường hợp | Thường cần mang | Lưu ý |
|---|---|---|
| Làm lần đầu từ đủ 14 tuổi | Không bắt buộc giấy tờ nếu thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu | Mang giấy khai sinh để đối chiếu nếu thông tin có sai lệch |
| Đổi thẻ khi tới mốc tuổi | Thẻ đang dùng | Nộp lại thẻ cũ khi nhận thẻ mới |
| Thẻ hư hỏng | Thẻ hư hỏng | Mang cả mảnh thẻ dù đã gãy |
| Cấp lại vì mất | Thường chỉ cần có mặt để xác thực | Nếu mất cùng nhiều giấy tờ, trình báo trước |
| Thay đổi họ tên, ngày sinh | Giấy tờ chứng minh việc thay đổi | Thông tin phải được cập nhật trong cơ sở dữ liệu trước |
| Trẻ dưới 14 tuổi | Giấy tờ của người đại diện hợp pháp | Người đại diện đi cùng hoặc làm thay tuỳ độ tuổi |
Trang phục khi chụp ảnh nên gọn gàng, không đội mũ, không đeo kính màu, tóc không che trán và tai quá nhiều. Một số nơi có quy định cụ thể về trang phục; hỏi trước nếu không chắc.
Trẻ em làm căn cước: ai đi cùng, làm thế nào
Với trẻ dưới 14 tuổi, việc đề nghị cấp thẻ do cha, mẹ hoặc người giám hộ thực hiện. Theo quy định hiện hành, trẻ dưới 6 tuổi thường được làm qua cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh, không cần thu thập sinh trắc học như vân tay, mống mắt; trẻ từ đủ 6 tuổi đến dưới 14 tuổi thì phải tới nơi làm thủ tục để thu thập sinh trắc và chụp ảnh, có người đại diện hợp pháp đi cùng. Mốc tuổi và cách làm cụ thể nên tra lại trước khi đi.
Với trẻ nhỏ, việc lấy vân tay và chụp ảnh có thể khiến trẻ bỡ ngỡ. Nói trước với con ở nhà rằng sẽ có máy chụp ảnh, sẽ đặt ngón tay lên một tấm kính, không đau, chỉ cần ngồi yên một lúc. Chọn giờ trẻ không đói, không buồn ngủ, và mang theo một món đồ chơi nhỏ để giữ trẻ bình tĩnh trong lúc chờ.
Người đi cùng trẻ nên là người có tên trong giấy tờ là cha, mẹ hoặc người giám hộ. Ông bà hay người thân khác dẫn đi thay có thể cần giấy uỷ quyền hoặc không được nhận; hỏi công an phường trước để tránh đưa trẻ đi rồi phải quay về.
Ở nơi làm thủ tục: những điều nên biết
Kiểm thông tin trên màn hình trước khi xác nhận. Cán bộ sẽ cho xem lại thông tin sẽ in trên thẻ. Đọc kỹ họ tên có dấu, ngày sinh, nơi đăng ký khai sinh, nơi cư trú. Sai một dấu cũng nên đề nghị sửa ngay, vì sửa sau khi in thẻ mất thêm thời gian.
Lấy sinh trắc có thể phải làm lại. Vân tay mờ do làm việc tay chân nhiều, mống mắt khó chụp với người lớn tuổi, đôi khi phải thử nhiều lần. Bình tĩnh làm theo hướng dẫn.
Hỏi về cách nhận thẻ. Thẻ có thể nhận tại nơi làm thủ tục hoặc gửi về nhà qua bưu chính nếu bạn đăng ký. Hỏi lựa chọn nào phù hợp và ghi lại.
Giữ giấy hẹn. Nhận giấy hẹn trả thẻ, chụp ảnh và cất kỹ. Trong thời gian chờ thẻ mới, hỏi cán bộ xem nên dùng giấy tờ gì thay khi cần giao dịch.
Thông tin trong cơ sở dữ liệu chưa đúng thì sửa ở đâu
Thẻ căn cước in theo thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu ở đó ghi sai, thẻ in ra cũng sai. Vì vậy trước khi làm thẻ, nên tự tra thông tin của mình trên ứng dụng định danh điện tử hoặc hỏi công an phường: họ tên có dấu đúng chưa, ngày sinh, quê quán, nơi thường trú có khớp với giấy tờ gốc không.
Sai lệch hay gặp nhất là khác giữa giấy khai sinh và thông tin trong cơ sở dữ liệu: thiếu tên đệm, sai một dấu, ngày sinh lệch do ghi theo âm lịch hoặc do giấy tờ cũ chép nhầm. Trường hợp thông tin trong cơ sở dữ liệu nhập sai so với giấy tờ gốc, thường đề nghị công an điều chỉnh, mang theo giấy tờ gốc để đối chiếu.
Trường hợp chính giấy khai sinh mới là chỗ sai, việc sửa lại thuộc phần hộ tịch: thay đổi, cải chính hộ tịch ở UBND phường, xã nơi đã đăng ký khai sinh hoặc nơi cư trú, theo quy định hiện hành. Sau khi có kết quả cải chính, thông tin được cập nhật vào cơ sở dữ liệu rồi mới làm lại thẻ. Đây là ví dụ rõ nhất cho chuyện một việc đi qua cả UBND lẫn công an phường.
Đừng cố "cho xong" bằng cách làm thẻ với thông tin sai rồi tính sau. Thông tin trên căn cước được dùng cho ngân hàng, bảo hiểm, đất đai, học tập; lệch một chữ có thể khiến hồ sơ sau này bị trả lại nhiều lần. Với trường hợp phức tạp như sai lệch kéo theo quyền lợi tài sản, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết nên sửa theo thứ tự nào.
Nhận thẻ, kích hoạt định danh và giữ thẻ an toàn
Khi nhận thẻ, kiểm lại các thông tin trên mặt thẻ và chất lượng thẻ: chữ in rõ, ảnh không mờ, chip không bị trầy. Nếu có lỗi, báo ngay tại chỗ nhận. Thẻ cũ thường được thu lại hoặc cắt góc theo quy định.
Cùng lúc làm căn cước, nhiều người được hướng dẫn đăng ký hoặc nâng cấp tài khoản định danh điện tử. Tài khoản này giúp tra cứu thông tin cư trú, xuất trình giấy tờ trên điện thoại, nộp một số thủ tục trực tuyến. Hãy tự cài đặt và đặt mật khẩu, không nhờ người lạ làm hộ, và không đọc mã xác thực cho ai qua điện thoại.
Không đưa thẻ căn cước cho người khác giữ, không cầm cố thẻ, và hạn chế gửi ảnh chụp hai mặt thẻ qua tin nhắn. Khi buộc phải gửi ảnh, có thể ghi chú mục đích lên ảnh để hạn chế bị lợi dụng. Nếu mất thẻ, báo ngay với công an phường và khoá tài khoản liên quan nếu cần.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ em có bắt buộc làm căn cước không?
Trẻ dưới 14 tuổi không bắt buộc, được cấp khi cha mẹ hoặc người giám hộ đề nghị. Từ đủ 14 tuổi thì công dân phải làm thẻ căn cước. Mốc tuổi và cách làm có thể được điều chỉnh, nên tra quy định hiện hành trước khi đi.
Làm căn cước ở phường khác nơi thường trú được không?
Theo hướng dẫn hiện hành, công dân có thể làm ở nơi thuận tiện, không nhất thiết đúng phường thường trú. Tuy vậy cách tổ chức mỗi nơi có khác, nên hỏi trước công an phường mình định tới xem có nhận hồ sơ không.
Thẻ căn cước công dân cũ còn dùng được không?
Thẻ căn cước công dân còn hạn vẫn được dùng theo quy định chuyển tiếp cho tới khi hết hạn. Khi tới mốc tuổi phải đổi, khi thẻ hư hoặc thông tin thay đổi thì làm thẻ căn cước mới ở công an phường, xã.
Ông bà dẫn cháu đi làm căn cước có được không?
Người đi cùng trẻ dưới 14 tuổi thường phải là cha, mẹ hoặc người giám hộ. Ông bà dẫn thay có thể cần giấy uỷ quyền hoặc không được nhận, tuỳ quy định và cách làm từng nơi. Hỏi công an phường trước khi đưa trẻ đi.
Đã làm căn cước rồi có cần cài định danh điện tử không?
Không bắt buộc với mọi người, nhưng tài khoản định danh giúp tra thông tin cư trú, xuất trình giấy tờ và nộp nhiều thủ tục trực tuyến. Nên tự cài, tự đặt mật khẩu và không đọc mã xác thực cho người khác.
Mất thẻ căn cước thì làm lại ở đâu và cần gì?
Đến công an phường, xã để đề nghị cấp lại; thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu nên thường chỉ cần có mặt để xác thực. Nếu mất cùng ví và nhiều giấy tờ khác, trình báo trước để có căn cứ làm lại các giấy tờ còn lại.