Khi mất nước, kiểm trong nhà trước: van tổng sau đồng hồ có bị khoá không, bồn chứa trên mái còn nước không, máy bơm còn chạy không, nhà hàng xóm có nước không. Nếu cả khu cùng mất, xem lịch tạm ngừng cấp nước của công ty cấp nước khu vực; không có lịch thì gọi tổng đài in trên hoá đơn tiền nước, đọc mã khách hàng và mô tả hiện tượng. Thấy nước trào lên mặt đường, mặt đường sụt lún là dấu hiệu vỡ ống, báo ngay kèm vị trí và ảnh, không tự đào bới.
Bài này giúp người dân phân biệt sự cố trong nhà với sự cố của mạng cấp nước, biết lịch cúp nước xem ở đâu, báo cho công ty cấp nước với đủ thông tin, và trữ nước, xử lý nước đục khi có lại. Không hướng dẫn sửa đường ống ngoài đường; đó là việc của công ty cấp nước và đơn vị quản lý đường.
Kiểm trong nhà trước khi gọi
Vài phút kiểm giúp mình biết sự cố nằm trong nhà hay ngoài mạng, và báo đúng nơi.
- Mở thử vòi ở tầng trệt, gần đồng hồ nhất. Nhà dùng bồn trên mái thì vòi tầng trên có thể vẫn chảy nhờ bồn, trong khi nước từ ngoài đã mất.
- Xem van tổng ngay sau đồng hồ nước có đang mở không; đôi khi người trong nhà hoặc thợ khoá van để sửa rồi quên mở lại.
- Nhìn mặt đồng hồ nước: mở một vòi trong nhà, nếu kim hoặc bánh xe số không quay, nước từ ngoài không vào; nếu đóng hết vòi mà đồng hồ vẫn quay, có thể nhà mình đang rò rỉ.
- Nhà dùng máy bơm thì xem máy còn chạy, phao bồn có kẹt không, aptomat máy bơm có nhảy không.
- Hỏi hàng xóm hai bên. Cả dãy cùng mất thì là sự cố của mạng hoặc lịch cắt nước; chỉ nhà mình mất thì có thể nghẹt ống nhánh, hỏng đồng hồ hoặc vấn đề trong nhà.
Ghi lại những gì đã kiểm, để khi gọi tổng đài mình trả lời được ngay câu hỏi "anh chị đã kiểm van chưa, hàng xóm có nước không". Cuộc gọi ngắn hơn và yêu cầu được xếp đúng loại sự cố.
Lịch tạm ngừng cấp nước xem ở đâu
Thông báo của công ty cấp nước. Khi cần sửa chữa, đấu nối, súc xả đường ống, công ty cấp nước thường thông báo trước lịch tạm ngừng hoặc giảm áp lực nước theo khu vực, qua trang thông tin, ứng dụng chăm sóc khách hàng hoặc tin nhắn gửi theo số đã đăng ký.
Tổ dân phố, loa phường. Ở nhiều khu, lịch cúp nước được chuyển vào nhóm cư dân hoặc đọc trên loa phường. Hỏi tổ trưởng khu mình thường nhận lịch qua đâu và nhờ chuyển tiếp khi có.
Ban quản lý chung cư. Chung cư có bể chứa và máy bơm riêng, nên lịch cúp nước của toà nhà có thể khác lịch của khu. Ban quản lý thường dán thông báo ở sảnh, thang máy hoặc gửi qua nhóm cư dân trước khi vệ sinh bể.
Mùa khô, triều cường và nhiễm mặn. Ở một số vùng, mùa khô nắng nóng hoặc mùa nước mặn xâm nhập, công ty cấp nước có thể điều tiết, cấp nước luân phiên theo giờ. Khi đó lịch thường được công bố theo tuần, nên lưu lại để chủ động trữ nước.
Báo công ty cấp nước: mã khách hàng và những thông tin cần có
Mỗi hộ dùng nước máy có một mã khách hàng, có nơi gọi là mã danh bộ, in trên hoá đơn tiền nước. Cùng chỗ đó thường có số tổng đài chăm sóc khách hàng hoặc tổng đài báo sự cố của công ty cấp nước khu vực. Chụp lại hoá đơn và lưu số tổng đài vào danh bạ ngay hôm nay, để khi cần không phải lục tìm.
Khi gọi, nói mã khách hàng, địa chỉ, mốc dễ tìm, phạm vi mất nước, thời điểm bắt đầu, những gì đã kiểm trong nhà. Nếu nước yếu chứ không mất hẳn, nước có màu, có mùi lạ, cũng nói rõ. Hỏi tổng đài viên mã phản ánh và thời gian dự kiến xử lý.
Nhiều công ty cấp nước có ứng dụng hoặc cổng trực tuyến cho phép báo sự cố, gửi ảnh và theo dõi tiến độ. Khi cả khu cùng mất nước, nên nhờ tổ trưởng hoặc một người đại diện báo và cập nhật cho cả xóm, tránh cảnh mỗi nhà gọi một lần mà không ai nắm được thông tin chung.
Ống vỡ ngoài đường: nhận biết, báo và giữ an toàn
Dấu hiệu ống cấp nước vỡ dưới đường khá rõ: nước trào lên qua kẽ nứt mặt đường hay vỉa hè dù trời không mưa, một vũng nước không bao giờ khô, mặt đường lún xuống, có tiếng nước chảy dưới nắp hố van. Ống lớn vỡ có thể làm nước phun mạnh, xói mòn nền đường và tạo hố sụt nguy hiểm.
Khi thấy, chụp vài tấm ảnh từ khoảng cách an toàn, ghi vị trí chính xác: số nhà gần nhất, tên đường, phía bên nào. Báo ngay cho công ty cấp nước qua tổng đài, nói rõ đây là sự cố vỡ ống ngoài đường để được ưu tiên. Nếu mặt đường đã sụt hoặc có nguy cơ sụt, báo thêm cho UBND phường, xã để họ phối hợp rào chắn.
Trong lúc chờ, nếu làm được mà không phải đứng giữa dòng xe, đặt vật báo hiệu như ghế nhựa, cành cây quanh chỗ lún để người đi đường tránh. Không tự đào để xem, không đóng mở van trên đường ống chung, không mở nắp hố van. Ban đêm, chỗ nước trào trên mặt đường rất khó thấy, nên nhắc người nhà đi đường khác nếu có thể.
Rò rỉ trước hay sau đồng hồ: ai chịu trách nhiệm
Phần trước đồng hồ. Đường ống từ mạng chung tới đồng hồ nước nhà mình, gồm cả đồng hồ, thường do công ty cấp nước quản lý. Rò rỉ ở đoạn này, đồng hồ hỏng, mặt kính mờ không đọc được thì báo công ty cấp nước xử lý.
Phần sau đồng hồ. Đường ống từ đồng hồ vào trong nhà là của gia đình. Rò rỉ ở đây làm đồng hồ quay và hoá đơn tăng; việc tìm chỗ rò và sửa là của chủ nhà, nhờ thợ nước có nghề.
Dấu hiệu rò rỉ sau đồng hồ. Đóng hết vòi, không ai dùng nước, mà đồng hồ vẫn quay chậm; tường ẩm mốc ở một chỗ; nền nhà có vệt nước; máy bơm tự chạy nhiều lần dù không ai dùng. Phát hiện sớm giúp đỡ tốn tiền nước và đỡ hỏng nhà.
Hoá đơn tăng bất thường. Khi hoá đơn tăng mà không rõ lý do, kiểm rò rỉ theo cách trên trước. Nếu không thấy rò mà vẫn nghi đồng hồ chạy sai, có thể đề nghị công ty cấp nước kiểm định lại đồng hồ theo quy trình của họ.
Nước yếu ở cuối tuyến, nhà trên cao và khu chưa có nước máy
Có những khu không mất nước hẳn mà nước chảy yếu vào giờ cao điểm sáng và chiều, nhất là nhà ở cuối tuyến ống, nhà trên dốc cao hay tầng trên của nhà phố. Đây thường là chuyện áp lực mạng, không phải sự cố vỡ ống. Phản ánh vẫn có ích: ghi lại giờ nước yếu trong vài ngày, hỏi hàng xóm có cùng tình trạng không, rồi báo công ty cấp nước để họ xem xét điều áp hoặc cải tạo tuyến.
Nhiều nhà tự lắp máy bơm hút thẳng từ đường ống chung để lấy nước mạnh hơn. Cách này làm nhà bên cạnh mất nước và có thể hút ngược chất bẩn vào đường ống, nhiều nơi không cho phép. Cách hợp lý hơn là để nước chảy vào bể ngầm hoặc bồn chứa ở tầng trệt, rồi mới bơm lên mái; hỏi thợ nước có nghề và quy định của công ty cấp nước khu mình trước khi lắp.
Khu chưa có nước máy, đang dùng giếng khoan hay nước tự cấp của thôn, khi nước có màu, có mùi lạ hoặc giếng cạn bất thường, báo trưởng thôn, tổ dân phố và UBND xã, phường để được hướng dẫn kiểm tra chất lượng nước. Hỏi thêm kế hoạch đưa nước máy về khu, thủ tục đăng ký đấu nối khi tuyến ống tới, để chuẩn bị sớm.
Trong lúc chờ và khi nước có lại
Nhận được lịch cắt nước thì trữ trước: đổ đầy bồn chứa, vài xô, can sạch có nắp. Ưu tiên nước uống và nấu ăn, sau đó tới rửa vệ sinh. Mất nước đột xuất kéo dài, công ty cấp nước hoặc chính quyền địa phương có thể điều xe bồn tới các điểm trong khu; hỏi tổ trưởng điểm đặt xe và giờ cấp.
Nhà dùng máy bơm thì tắt máy bơm khi mất nước để tránh máy chạy khô và cháy. Nhà có bình nóng lạnh, máy lọc nước cũng nên xem hướng dẫn của nhà sản xuất về việc tắt khi mất nước lâu.
Khi nước có lại, thường có hiện tượng nước đục, có cặn, có bọt khí do đường ống vừa được súc xả hoặc sửa chữa. Mở vòi ở chỗ thấp nhất, xả một lúc cho tới khi nước trong rồi mới dùng, không dùng nước đục để nấu ăn, pha sữa. Khí trong đường ống có thể làm đồng hồ quay nhanh lúc đầu; xả bằng một vòi, không mở cùng lúc nhiều vòi.
Nếu nước vẫn đục, có mùi lạ hoặc màu lạ sau khi đã xả, báo công ty cấp nước và tạm dùng nước đóng bình cho ăn uống. Khi trong nhà có người bị đau bụng, tiêu chảy sau khi dùng nước, đưa đi khám và báo cho trạm y tế phường.
Câu hỏi thường gặp
Mất nước thì gọi số nào?
Số tổng đài chăm sóc khách hàng hoặc báo sự cố của công ty cấp nước khu vực được in trên hoá đơn tiền nước và có trong ứng dụng của công ty. Nên lưu sẵn vào danh bạ điện thoại cùng mã khách hàng.
Làm sao biết mất nước do nhà mình hay cả khu?
Kiểm van tổng sau đồng hồ, bồn chứa, máy bơm, nhìn đồng hồ có quay khi mở vòi không và hỏi hàng xóm. Cả dãy cùng mất là sự cố của mạng hoặc lịch cắt nước; chỉ nhà mình mất thì có thể do ống nhánh hoặc đồng hồ.
Thấy ống nước vỡ ngoài đường thì phải làm gì?
Chụp ảnh từ xa, ghi vị trí chính xác, báo ngay cho công ty cấp nước và nói rõ là vỡ ống ngoài đường. Nếu mặt đường sụt lún, báo thêm UBND phường, xã. Không tự đào, không đóng mở van chung.
Rò rỉ nước sau đồng hồ ai phải sửa?
Đoạn ống từ đồng hồ vào nhà thuộc gia đình nên chủ nhà tự tìm chỗ rò và nhờ thợ sửa. Đoạn trước đồng hồ và chính đồng hồ thường do công ty cấp nước quản lý, báo họ để xử lý.
Nước có lại nhưng bị đục có dùng được không?
Không nên dùng ngay để ăn uống. Mở vòi ở chỗ thấp nhất xả cho tới khi nước trong. Nếu sau khi xả vẫn đục, có mùi hoặc màu lạ, báo công ty cấp nước và tạm dùng nước đóng bình cho ăn uống.
Lịch cúp nước xem ở đâu?
Xem thông báo trên trang thông tin, ứng dụng hoặc tin nhắn của công ty cấp nước, thông báo của tổ dân phố, loa phường, và với chung cư là thông báo của ban quản lý về lịch vệ sinh bể chứa.