Muốn khỏi phải chạy xe dọc phố lúc nửa đêm tìm nhà thuốc, bạn nên dò trước khi trời còn sáng: hỏi nhà thuốc quen xem quanh khu chỗ nào mở khuya, nhìn giờ mở cửa ở các nhà thuốc gần bệnh viện, chợ đầu mối, ngã tư lớn, rồi ghi tên chỗ và giờ đóng cửa vào danh bạ trong nhà. Song song, giữ trong tủ vài thứ cơ bản để đêm không phải đi đâu, và biết rõ dấu hiệu nào là phải đi viện chứ không phải đi mua thuốc.
Chuyện cần thuốc lúc khuya hầu như nhà nào cũng gặp: con sốt lúc mười một giờ đêm, người già đau bụng sau bữa cỗ, hết thuốc đang dùng mà sáng mai mới nhớ ra là hết. Khi đó, mỗi phút đi tìm đều làm người ở nhà lo thêm. Bài này giúp bạn chuẩn bị từ lúc chưa cần.
Nhà thuốc mở khuya thường nằm ở đâu
Nhà thuốc mở khuya hay trực suốt đêm không phân bố đều. Chúng thường tập trung ở vài kiểu vị trí: quanh cổng các bệnh viện lớn, nơi người nhà bệnh nhân cần mua đồ bất kể giờ nào; quanh chợ đầu mối, bến xe, khu công nghiệp làm ca; dọc các trục đường lớn có nhiều người qua lại về đêm. Trong hẻm nhỏ và khu dân cư thuần, nhà thuốc thường đóng cửa sớm hơn, nhiều nơi chủ ở ngay trên tầng và có thể mở cửa phụ khi người quen gọi, nhưng đó là chuyện tuỳ lòng, không phải dịch vụ.
Một số chuỗi nhà thuốc có cửa hàng mở muộn ở các phường đông dân. Ở các thành phố lớn, có nơi bố trí nhà thuốc trực theo lịch luân phiên. Ở thị trấn hay xã, lựa chọn ban đêm thường chỉ còn quầy thuốc gần trạm y tế hoặc gần bệnh viện tuyến tỉnh.
Vì vậy, câu hỏi đúng không phải là "nhà thuốc nào gần nhất" mà là "nhà thuốc nào gần nhất còn mở sau mười giờ đêm". Hai câu trả lời có thể cách nhau vài cây số. Bản đồ trên điện thoại đôi khi ghi giờ mở cửa không đúng thực tế, nên thông tin tự mình kiểm vẫn đáng tin hơn.
Dò trước nhà thuốc mở khuya trong một buổi tối
Chỉ cần một buổi tối đi dạo hoặc tiện đường về, bạn làm theo thứ tự:
- Hỏi nhà thuốc quen trong khu: "Tối khuya quanh đây còn chỗ nào mở không chị?" Người trong nghề thường biết rất rõ chỗ nào trực.
- Đi ngang qua lúc khoảng mười giờ, mười một giờ đêm theo hướng bệnh viện gần nhất hoặc trục đường lớn gần nhà, nhìn xem chỗ nào còn sáng đèn, có người đứng quầy.
- Ghé vào hỏi thẳng: mở tới mấy giờ, có trực suốt đêm không, ngày lễ Tết có mở không, có dược sĩ trực hay chỉ có nhân viên bán.
- Ghi lại tên, vị trí theo mốc dễ nhớ (cạnh cổng phụ bệnh viện, góc ngã tư có cây xăng), giờ đóng cửa và ghi chú ngày nghỉ.
- Tính đường đi bằng xe máy từ nhà, xem mất bao lâu và đường có tối, vắng không.
- Cập nhật lại vài tháng một lần, vì nhà thuốc có thể đổi giờ hoặc đóng cửa.
Kết quả của buổi tối đó nên nằm ở hai chỗ: một dòng trong danh bạ quanh nhà dán tủ lạnh, và một ghi chú trong điện thoại của từng người lớn trong nhà. Lúc nửa đêm, người lo lắng nhất thường không phải người nhớ đường tốt nhất.
Giữ sẵn trong nhà để đêm không phải ra ngoài
Phần lớn chuyến đi tìm thuốc lúc khuya là do trong nhà thiếu những thứ rất cơ bản. Rà lại tủ thuốc với dược sĩ quen để có sẵn:
- Nhiệt kế dùng được, pin còn, ai trong nhà cũng biết cách đo.
- Thuốc hạ sốt thông dụng phù hợp với từng người trong nhà, đặc biệt dạng dành cho trẻ nhỏ nếu nhà có con, theo đúng tư vấn của dược sĩ hoặc bác sĩ về cách dùng.
- Gói bù nước, nước muối sinh lý, băng gạc, dung dịch sát khuẩn vết thương.
- Thuốc đang dùng hằng ngày của người bệnh mạn tính, luôn dư ít nhất vài ngày trước hạn tái khám.
- Tờ sổ thuốc của cả nhà và giấy tờ tuỳ thân, thẻ bảo hiểm y tế để ở một chỗ cố định.
Nhà có trẻ nhỏ hoặc người già nên hỏi bác sĩ khám định kỳ: "Nếu đêm cháu sốt thì nhà nên làm gì trước khi tới viện?" Câu trả lời đó, ghi ra giấy dán trong tủ, đáng giá hơn mọi lời mách trên mạng.
Đến nhà thuốc lúc khuya: nói gì cho nhanh và an toàn
Ban đêm, người đứng quầy thường chỉ có một người, có thể là nhân viên chứ không phải dược sĩ phụ trách. Bạn càng nói gọn, rõ thì càng nhận được đúng thứ cần. Câu mẫu: "Anh ơi, con em bốn tuổi, nặng khoảng mười sáu ký, sốt từ tám giờ tối, đo được ba mươi tám độ rưỡi, vẫn chơi, vẫn uống nước được. Nhà em hết thuốc hạ sốt cho trẻ, anh cho em loại phù hợp và ghi cách dùng lên hộp giúp em."
Một câu như vậy có đủ tuổi, cân nặng, mức sốt, thời gian và tình trạng chung. Nếu người đứng quầy nghe xong mà khuyên đưa con đi viện, đừng mặc cả, vì họ có thể đã nhận ra điều bạn không thấy.
Nhớ xem hạn dùng ngay tại quầy, nhờ ghi cách dùng lên vỏ và giữ hoá đơn. Lúc nửa đêm ai cũng vội, nhưng ba việc này chỉ mất một phút và tránh được nhầm lẫn khi về nhà.
Về chuyện an toàn đi đường: nếu phải đi xa giữa đêm, nên có hai người, hoặc ít nhất báo cho người ở nhà biết mình đi đâu. Đường vắng, trời mưa, người đang lo thì dễ phóng nhanh. Vài phút chậm hơn không làm con hạ sốt chậm hơn, nhưng một cú ngã xe thì làm mọi chuyện rối hơn nhiều.
Đêm khuya: lúc nào ra nhà thuốc, lúc nào đi viện
Không có ranh giới tuyệt đối, nhưng có những dấu hiệu rõ ràng là đi viện hoặc gọi cấp cứu 115, không phải đi mua thuốc:
| Tình huống ban đêm | Hướng xử lý hợp lý |
|---|---|
| Sốt nhẹ, người vẫn tỉnh táo, ăn uống được, đã quen cách xử lý | Có thể dùng thuốc sẵn có theo hướng dẫn, theo dõi, sáng hôm sau đi khám nếu chưa đỡ |
| Trẻ dưới vài tháng tuổi sốt | Đưa đi viện, không chờ sáng |
| Sốt kèm co giật, li bì, khó đánh thức, tím tái | Gọi cấp cứu hoặc đi viện ngay |
| Đau ngực, khó thở, vã mồ hôi | Gọi cấp cứu, không tự đi mua thuốc |
| Yếu liệt nửa người, méo miệng, nói ngọng đột ngột | Gọi cấp cứu ngay, ghi lại giờ bắt đầu |
| Đau bụng dữ dội, nôn liên tục, nôn ra máu | Đi viện |
| Hết thuốc bệnh mạn tính đang dùng | Ra nhà thuốc mở khuya kèm đơn, rồi lên lịch tái khám sớm |
Bảng này không thay cho lời khám của bác sĩ. Mục đích của nó là nhắc rằng có những đêm, nhà thuốc không phải đích đến đúng. Bài về các dấu hiệu nên gọi cấp cứu thay vì ra tiệm thuốc trong cùng danh mục này đi kỹ hơn từng tình huống.
Phòng trước những lần hết thuốc lúc tối
Nếu ngồi nghĩ lại những lần phải đi tìm nhà thuốc lúc khuya, nhiều nhà sẽ thấy phần lớn không phải vì ốm đột ngột mà vì hết thuốc đang dùng: hộp thuốc huyết áp của bố còn hai viên, lọ thuốc xịt của con đã gần cạn, gói thuốc dạ dày của mẹ hết từ hôm qua mà không ai để ý. Đây là loại chuyến đi hoàn toàn tránh được.
Cách làm đơn giản là gắn việc kiểm thuốc vào một việc đã quen. Ví dụ, mỗi tối Chủ nhật, lúc dọn bàn ăn, một người trong nhà mở tủ thuốc ra đếm thuốc đang dùng hằng ngày của từng người. Còn dưới một tuần là ghi vào danh sách mua của tuần đó, kèm đơn hoặc ảnh đơn. Thuốc cần đơn mới thì đặt lịch tái khám ngay trong tuần, đừng đợi tới viên cuối cùng.
Với người già sống riêng, con cháu có thể nhờ nhà thuốc quen gần nhà ông bà nhắc giúp: mỗi lần ông bà ra mua, dược sĩ nhìn đơn và nói "bác còn hai tuần là phải tái khám rồi đấy". Không phải nhà thuốc nào cũng làm, nhưng ở những nhà thuốc lâu năm trong khu, đây là việc khá tự nhiên.
Khi đi xa vài ngày, về quê, đi công tác, nhớ mang theo thuốc đủ cho cả chuyến cộng thêm vài ngày dự phòng, và mang ảnh đơn. Tìm nhà thuốc mở khuya ở một nơi lạ còn khó hơn nhiều so với ở khu mình, và không phải nơi nào cũng có đúng loại thuốc bạn đang dùng.
Nhà nào làm đều thói quen này vài tháng sẽ thấy số lần phải chạy đi lúc tối giảm hẳn, và những lần còn lại thường là những lần thật sự cần, khi đó thông tin về nhà thuốc mở khuya đã dò trước mới phát huy hết tác dụng.
Ghi thông tin ban đêm vào danh bạ gia đình
Ở nhiều nhà, danh bạ dán tủ lạnh chỉ có tên tiệm và giờ mở cửa ban ngày. Với phần sức khoẻ, nên thêm một khối riêng cho ban đêm, gồm: nhà thuốc mở khuya gần nhất và giờ đóng cửa; nhà thuốc trực suốt đêm xa hơn một chút; bệnh viện gần nhất có khoa cấp cứu và đường đi; bệnh viện nhi gần nhất nếu nhà có trẻ nhỏ; số cấp cứu.
Cạnh khối đó, ghi một dòng nhắc chỗ để thẻ bảo hiểm y tế, giấy tờ tuỳ thân và sổ thuốc. Lúc nửa đêm, người phải đi có thể là ông bà hoặc người giúp việc, không phải bạn. Họ cần thấy ngay mọi thứ trên một tờ giấy, không phải lục điện thoại.
Mỗi lần dọn tủ thuốc hoặc mỗi đợt đầu mùa mưa, mùa lạnh, khi trẻ con hay ốm, bạn rà lại khối ban đêm này một lượt. Nhà thuốc đổi giờ, đường bị rào sửa, bệnh viện đổi cổng cấp cứu là chuyện vẫn xảy ra. Năm phút rà lại khi trời còn sáng giúp nhà bạn yên tâm cho cả mùa.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết nhà thuốc nào gần nhà mở cửa suốt đêm?
Hỏi nhà thuốc quen trong khu, đi ngang khu quanh bệnh viện hoặc trục đường lớn vào khoảng mười giờ đêm để xem chỗ nào còn mở, rồi ghé hỏi thẳng giờ đóng cửa. Thông tin trên bản đồ điện thoại đôi khi không cập nhật, nên tự kiểm vẫn chắc hơn.
Nhà thuốc mở khuya có dược sĩ trực không?
Tuỳ nơi. Có nhà thuốc bố trí dược sĩ trực ca đêm, có nơi chỉ có nhân viên bán hàng. Khi dò trước, bạn có thể hỏi điều này. Lúc mua thuốc ban đêm, nói rõ tuổi, cân nặng, triệu chứng và bệnh nền để người đứng quầy tư vấn an toàn hơn.
Con sốt lúc nửa đêm có nên ra nhà thuốc mua thuốc không?
Nếu trẻ lớn, sốt không quá cao, vẫn tỉnh, chơi và uống được thì có thể dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn và theo dõi. Trẻ rất nhỏ sốt, hoặc sốt kèm co giật, li bì, khó thở thì đưa đi viện ngay, không ra nhà thuốc.
Hết thuốc huyết áp lúc tối thì phải làm sao?
Mang đơn hoặc ảnh đơn tới nhà thuốc còn mở để mua đủ cho vài ngày, rồi đặt lịch tái khám sớm để có đơn mới. Để tránh lặp lại, luôn giữ thuốc dư vài ngày trước hạn hết và đánh dấu ngày cần tái khám trong lịch của gia đình.
Có nên gọi nhà thuốc quen dậy mở cửa lúc khuya không?
Chỉ nên làm khi thật cần và đã quen biết, vì đó là lòng tốt của người ta chứ không phải dịch vụ. Tốt hơn hết là dò trước nhà thuốc mở khuya và giữ sẵn trong nhà những thứ cơ bản để ít khi phải đi ban đêm.
Đi mua thuốc ban đêm cần mang theo gì?
Mang vỏ hộp hoặc ảnh thuốc đang dùng, đơn thuốc nếu cần mua thuốc kê đơn, điện thoại đã sạc, giấy tờ tuỳ thân. Nếu người ốm có khả năng phải vào viện, mang luôn thẻ bảo hiểm y tế để khỏi quay về lấy.