Mỗi thứ trên cột có một chủ quản lý riêng: đèn chiếu sáng công cộng thường thuộc đơn vị quản lý chiếu sáng đô thị hoặc UBND phường, xã; cột và dây điện thuộc điện lực khu vực; dây cáp internet, truyền hình, điện thoại thuộc các nhà mạng; đèn hẻm do dân tự góp lắp thì do tổ dân phố lo. Báo đúng chủ thì được xử lý nhanh; không chắc thì báo UBND phường, xã hoặc tổ trưởng để họ chuyển. Riêng cột nghiêng, dây điện võng sát đầu người là việc nguy hiểm, báo điện lực ngay và không tự xử lý.
Bài này giúp người dân nhìn một cái cột trong hẻm và biết dây nào là gì, ai quản lý; báo bằng những thông tin gì để người tới sửa tìm ra đúng chỗ; theo dõi sau khi báo; và những việc tuyệt đối không tự làm. Không có số điện thoại cụ thể ở đây vì mỗi tỉnh, thành một khác; cách tìm đúng kênh được ghi trong từng phần.
Cái gì trên cột là của ai
Một cây cột trong hẻm có thể mang cùng lúc dây điện trung thế, hạ thế, đèn đường và hàng chục sợi cáp của nhiều nhà mạng. Bảng dưới là cách phân chia thường gặp; ở mỗi địa phương có thể có khác biệt.
| Thứ thấy được | Thường do ai quản lý | Báo qua đâu |
|---|---|---|
| Đèn đường trên trục chính, đường lớn | Đơn vị quản lý chiếu sáng công cộng của tỉnh, thành hoặc UBND phường, xã | Kênh phản ánh của phường, ứng dụng phản ánh hiện trường nếu địa phương có |
| Đèn trong hẻm do dân góp tiền lắp | Tổ dân phố, các hộ cùng góp | Tổ trưởng dân phố |
| Cột điện, dây điện, trạm biến áp | Điện lực khu vực | Tổng đài, ứng dụng của điện lực |
| Dây cáp internet, truyền hình, điện thoại | Nhà mạng sở hữu dây đó | Tổng đài nhà mạng; không biết của ai thì báo phường |
| Cột đèn tín hiệu giao thông | Đơn vị quản lý giao thông đô thị | Kênh phản ánh của phường hoặc ứng dụng phản ánh hiện trường |
Khi không chắc thứ mình thấy thuộc ai, báo UBND phường, xã hoặc tổ trưởng dân phố. Họ có đầu mối của các đơn vị và chuyển tiếp được. Điều quan trọng là có người báo, chứ không phải ai cũng nghĩ chắc đã có người khác báo rồi.
Nhận biết dây điện và dây viễn thông
Dây điện thường ở trên cao, có sứ hoặc kẹp cách điện ở đầu cột. Dây điện trung thế chạy trên cùng, gắn trên sứ cách điện hoặc xà ngang. Dây hạ thế đi vào nhà thường là những bó cáp bọc đen vặn xoắn, nối xuống hộp công tơ. Đây là những dây nguy hiểm nhất.
Dây viễn thông thường ở thấp hơn, nhiều sợi nhỏ, có hộp chia. Cáp internet, truyền hình, điện thoại thường treo thấp hơn dây điện, nhiều sợi mảnh, có những cuộn dây dư quấn tròn và hộp nhựa nhỏ chia cáp vào nhà. Phần lớn không mang điện áp nguy hiểm, nhưng có thể chạm hoặc vướng vào dây điện.
Không chắc thì coi như dây điện. Dây rơi xuống đường, dây chùng sát đầu người, dù trông giống cáp mạng, vẫn phải coi là có thể mang điện cho tới khi người có nghề xác nhận. Đây là nguyên tắc an toàn đơn giản nhất và không bao giờ sai.
Dây cáp chằng chịt không có nghĩa là sắp sập. Nhiều hẻm có búi cáp viễn thông rất rối nhưng vẫn chắc. Điều đáng lo là dây võng thấp tới mức xe tải, xe chở hàng cao có thể vướng; dây bị cháy sém, bong vỏ; hoặc búi dây quá nặng khiến cột nghiêng dần.
Báo đèn đường hỏng: đủ thông tin để tìm ra đúng cột
Một hẻm có thể có hàng chục cột giống nhau, nên thông tin vị trí là phần quan trọng nhất. Nhiều cột điện và cột đèn có mã số sơn hoặc gắn trên thân; ghi lại mã số đó nếu nhìn thấy. Kèm theo địa chỉ nhà gần nhất, tên hẻm, một mốc dễ nhận như đầu hẻm, ngã ba, cạnh nhà văn hoá.
Mô tả hiện tượng ngắn gọn: đèn tắt hẳn, đèn chập chờn, đèn sáng cả ngày không tắt, chao đèn bị vỡ, cần đèn bị gió quật lệch. Chụp một ảnh rõ cột và đèn vào ban ngày, một ảnh lúc tối cho thấy đoạn hẻm không có ánh sáng. Ghi ngày bắt đầu thấy hỏng.
Nhiều tỉnh, thành có ứng dụng hoặc cổng tiếp nhận phản ánh hiện trường của chính quyền, cho phép gửi ảnh kèm vị trí và theo dõi việc xử lý. Nếu khu mình chưa có, báo qua tổ trưởng dân phố hoặc bộ phận một cửa của UBND phường, xã. Một đoạn hẻm tối là nơi dễ xảy ra trộm cắp và tai nạn, nên đừng ngại báo, kể cả khi chỉ là một bóng đèn.
Cột nghiêng, dây võng thấp: mức độ nào là phải báo ngay
Cột điện nghiêng nhẹ từ lâu, không thay đổi, vẫn nên báo để điện lực kiểm tra, nhưng không phải chuyện khẩn cấp. Ngược lại, cột vừa nghiêng sau một trận mưa gió, chân cột có đất nứt, bật lên, hoặc cột bị xe tông trầy vỡ là những dấu hiệu cần báo ngay trong ngày.
Dây điện võng thấp đến tầm tay người đứng trên ban công, chạm vào mái tôn, chạm vào cành cây, hay thấp đến mức xe tải nhỏ đi qua có thể vướng, cũng phải báo ngay. Dây cọ vào cành cây khi gió thổi, có tia lửa hay tiếng rè rè là dấu hiệu rất nguy hiểm, đặc biệt mùa mưa.
Khi báo, nói rõ mức độ: cột nghiêng bao nhiêu so với hôm trước, dây cách đầu người hay mái nhà khoảng bao xa, có tia lửa không. Trong lúc chờ, nhắc hàng xóm không phơi đồ, không treo vật gì lên dây hay cột, không cho trẻ chơi gần. Xe chở hàng cao hay xe cẩu cần vào hẻm thì báo trước cho tài xế biết chỗ dây thấp.
Những việc không tự làm, dù thấy đơn giản
Nhiều tai nạn điện trong khu dân cư bắt đầu bằng một việc tưởng là giúp đỡ. Những việc dưới đây để cho người có nghề và có trách nhiệm.
- Không dùng sào, gậy tre, ống nhựa để nâng hoặc đẩy dây điện đang võng.
- Không tự chặt, tỉa cành cây đang chạm dây điện; cành rơi có thể kéo đứt dây, và người cầm cưa có thể bị điện giật qua cành ướt.
- Không leo lên cột điện, không trèo ra mái nhà để gỡ dây vướng.
- Không tự thay bóng đèn đường, kể cả đèn hẻm dân góp, nếu không phải thợ có nghề và không có dụng cụ cách điện, thang chắc chắn.
- Không đấu điện nhà mình vào cột đèn để lấy điện chung, không tự kéo dây từ cột vào nhà.
- Không treo băng rôn, dây đèn trang trí lên cột điện khi chưa hỏi đơn vị quản lý.
Những việc này nghe thì đơn giản nhưng điện không cho ai sai lần thứ hai. Phần việc của người dân là nhìn thấy, báo đúng chỗ và giữ người khác tránh xa; phần còn lại là việc của điện lực và đơn vị quản lý.
Mùa mưa bão: những chỗ trên cột cần để mắt
Trước mùa bão, nhìn kỹ một vòng quanh hẻm. Đi bộ một vòng vào buổi sáng, nhìn lên: cột nào đã nghiêng, cành cây nào đã đè sát dây, búi cáp nào võng thấp, hộp công tơ nào bị bung nắp. Gom lại thành một danh sách gửi tổ trưởng để báo một lần cho các đơn vị, còn hơn để tới khi gió lớn mới phát hiện.
Trong lúc mưa gió, tránh đứng gần cột và dưới dây. Không trú mưa dưới chân cột điện, cạnh trạm biến áp hay dưới mái hiên có dây điện chạy sát. Dắt xe qua đoạn hẻm ngập có cột điện thì đi giữa lối, cách xa chân cột và các hộp điện thấp.
Sau bão, kiểm lại trước khi dọn dẹp. Cành cây gãy có thể đang đè lên dây điện mà bị lá che khuất. Trước khi kéo, dọn cành rơi ở trước nhà, nhìn kỹ xem có dây nào vướng trong đó không. Có dây vướng thì để nguyên và báo điện lực.
Hộp công tơ bị ngập nước. Khi nước ngập tới hộp công tơ hay ổ điện tầng trệt, không chạm vào, ngắt aptomat tổng trong nhà nếu với tới được từ chỗ khô, và báo điện lực. Chờ nước rút, có người kiểm tra rồi mới dùng lại điện ở tầng trệt.
Theo dõi sau khi báo và chuyện đèn hẻm dân góp
Sau khi báo, ghi lại ngày báo, kênh báo, mã phản ánh nếu có. Đèn đường thường được sửa theo đợt, nên vài ngày chưa thấy ai đến là chuyện bình thường; sau một, hai tuần vẫn tối thì báo lại, nhắc mã phản ánh cũ. Với cột nghiêng, dây võng nguy hiểm, nếu sau một ngày chưa có ai kiểm tra thì gọi lại điện lực và báo thêm cho UBND phường, xã.
Ở nhiều hẻm nhỏ, đèn chiếu sáng do các hộ góp tiền lắp và câu điện từ một nhà, tiền điện chia nhau. Khi đèn kiểu này hỏng, việc sửa là của tổ dân phố và các hộ. Nên nhờ thợ điện có nghề, có dụng cụ an toàn, và thống nhất trước người giữ tiền điện chung, ai bật tắt. Nếu hẻm đủ điều kiện, có thể đề nghị qua tổ trưởng để phường xem xét đưa vào hệ thống chiếu sáng công cộng.
Một hẻm sáng đèn là chuyện an toàn chung. Người đi làm ca đêm về, học sinh đi học thêm buổi tối, người già đi bộ tập thể dục sáng sớm đều cần đoạn đường đủ sáng. Một tin báo nhỏ của một hộ có khi giúp cả xóm.
Câu hỏi thường gặp
Đèn đường trong hẻm hỏng thì báo ai?
Đèn chiếu sáng công cộng thường báo UBND phường, xã hoặc qua ứng dụng phản ánh hiện trường của địa phương. Đèn hẻm do dân góp lắp thì báo tổ trưởng dân phố. Không chắc thuộc loại nào thì cứ báo phường để họ chuyển.
Cột điện trước nhà bị nghiêng có nguy hiểm không?
Cột nghiêng lâu không đổi vẫn nên báo để kiểm tra. Cột mới nghiêng sau mưa gió, chân cột nứt đất hoặc bị xe tông thì cần báo điện lực ngay trong ngày và nhắc mọi người tránh xa.
Làm sao phân biệt dây điện với dây cáp mạng?
Dây điện thường ở cao hơn, gắn sứ hoặc kẹp cách điện, dây vào nhà là bó cáp bọc đen. Cáp mạng thường thấp hơn, nhiều sợi mảnh, có hộp chia nhỏ. Không chắc thì luôn coi như dây điện.
Dây điện chạm vào cây trước nhà có tự cắt cành được không?
Không nên. Cành cây ướt có thể dẫn điện, cành rơi có thể kéo đứt dây. Hãy báo điện lực khu vực để họ cắt điện và tỉa cành an toàn, hoặc báo phường nếu cây thuộc cây xanh công cộng.
Báo đèn đường hỏng cần thông tin gì?
Mã số trên thân cột nếu có, địa chỉ nhà gần nhất, tên hẻm, mốc dễ nhận, hiện tượng hỏng, ngày bắt đầu và một hai tấm ảnh chụp cột lúc ban ngày và đoạn đường tối lúc đêm.
Dây cáp viễn thông võng thấp chắn đường thì báo ai?
Báo nhà mạng sở hữu dây nếu biết, qua tổng đài của họ. Nếu không biết dây của ai, báo UBND phường, xã hoặc tổ trưởng dân phố; coi dây đó như có thể mang điện cho tới khi được xác nhận.