XungQuanh.comXung Quanh
Nhà thuốc, trạm y tế phường

Đo huyết áp, đường huyết ở nhà thuốc gần nhà: con số chỉ để tham khảo

Đo huyết áp, đường huyết ở nhà thuốc gần nhà sao cho số đo đáng tin: chuẩn bị trước, cách ngồi, vệ sinh kim chích, ghi lại thế nào và khi nào con số là lý do để đi khám.

Side view of a middle-aged woman seated calmly at a pharmacy side table with her arm resting on a cushion while a pharmacist adjusts a cuff, soft diffused light, pale green tones

Đo huyết áp, đường huyết ở nhà thuốc gần nhà là cách tiện để biết con số của mình, nhưng một lần đo ở quầy chỉ để tham khảo, không đủ để kết luận có bệnh hay không và không dùng để tự đổi thuốc. Để số đo đáng tin hơn, bạn ngồi nghỉ vài phút trước khi đo, tránh cà phê, thuốc lá, vận động mạnh ngay trước đó, nói rõ đang đói hay đã ăn khi thử đường huyết, và ghi lại kết quả để mang theo khi đi khám.

Nhiều nhà thuốc trong khu có máy đo huyết áp, máy thử đường huyết và sẵn lòng đo cho người dân ghé qua. Với người lớn tuổi, người đang theo dõi bệnh hay người chỉ muốn kiểm tra cho yên tâm, đây là dịch vụ gần, nhanh. Dùng cho đúng thì có ích, dùng sai thì dễ hoặc lo không đâu, hoặc chủ quan với dấu hiệu thật.

Vì sao một lần đo ở quầy chỉ là tham khảo

Huyết áp thay đổi liên tục trong ngày. Vừa đi bộ từ nhà tới, vừa leo bậc thềm, vừa uống ly cà phê, vừa lo lắng chuyện gì đó, huyết áp đều có thể cao hơn lúc nghỉ. Nhiều người còn bị tình trạng huyết áp lên khi đo trước mặt người mặc áo blouse, dù ở nhà vẫn bình thường. Ngược lại, có người huyết áp ở quầy bình thường nhưng ở nhà lại cao vào những giờ nhất định.

Đường huyết đo bằng máy cầm tay ở đầu ngón tay cũng vậy. Con số phụ thuộc vào lúc đó đang đói hay vừa ăn, ăn gì, bao lâu trước, có đang ốm, có uống thuốc gì không. Máy cầm tay cũng có sai số nhất định so với xét nghiệm máu ở phòng xét nghiệm.

Vì thế, chẩn đoán tăng huyết áp hay đái tháo đường luôn cần bác sĩ, dựa trên nhiều lần đo, đúng điều kiện, và với đái tháo đường thì thường cần xét nghiệm ở cơ sở y tế. Lần đo ở nhà thuốc có giá trị như một lời nhắc: số bình thường thì tiếp tục giữ lối sống tốt và kiểm tra định kỳ; số bất thường thì đi khám, không tự kết luận, không tự mua thuốc.

Chuẩn bị trước khi ra nhà thuốc đo huyết áp

Vài việc nhỏ giúp số đo sát với thực tế hơn:

  • Không uống cà phê, trà đặc, không hút thuốc trong khoảng nửa giờ trước khi đo.
  • Đi vệ sinh trước, vì bàng quang căng cũng làm huyết áp thay đổi.
  • Mặc áo tay rộng, dễ xắn lên tới bắp tay; đo qua lớp áo dày làm số đo kém chính xác.
  • Tới nơi, ngồi nghỉ yên vài phút trước khi đo, đừng đo ngay khi vừa dựng xe.
  • Nếu đang uống thuốc huyết áp, ghi nhớ giờ uống thuốc gần nhất để nói với người đo.
  • Mang theo sổ ghi các lần đo trước nếu có.

Câu nói mẫu khi tới quầy: "Chị đo huyết áp giúp em, em vừa tới, em ngồi nghỉ năm phút rồi chị đo nhé." Người đo có kinh nghiệm sẽ hiểu ngay và thường khuyên y như vậy.

Chọn giờ nhà thuốc vắng khách để đo, ví dụ giữa buổi sáng hay đầu giờ chiều. Lúc quầy đông, người đo dễ làm vội, bạn cũng khó ngồi yên đủ lâu. Ghế đo nên đặt ở góc yên tĩnh, không phải ngay cửa ra vào ồn ào xe cộ.

Đưa cha mẹ già ra nhà thuốc đo định kỳ

Với ông bà lớn tuổi, một buổi đi bộ ra nhà thuốc đầu hẻm đo huyết áp mỗi tuần vừa là việc theo dõi sức khoẻ, vừa là một lần ra khỏi nhà, gặp người quen. Nhiều nhà thuốc lâu năm trong khu biết tên từng ông bà ghé đo, nhớ được con số quen của họ và nhận ra khi có gì khác thường.

Để việc này có ích thật, con cháu nên làm vài điều: đưa ông bà đi lần đầu, giới thiệu với dược sĩ bệnh ông bà đang theo dõi và thuốc đang uống; đưa cho ông bà một cuốn sổ nhỏ chữ to để nhờ người đo ghi số giúp; dặn ông bà ngồi nghỉ trước khi đo và đo vào cùng một khung giờ.

Thỉnh thoảng, cuối tuần, con cháu mở sổ ra xem cùng ông bà. Số ổn định là điều đáng mừng. Số lên xuống thất thường, hoặc ông bà kể dạo này hay chóng mặt, đau đầu, thì đặt lịch đi khám, mang theo sổ. Và dặn ông bà, cũng như dược sĩ quen, rằng nếu đo thấy bất thường kèm đau ngực, khó thở, yếu tay chân thì gọi cấp cứu, gọi con cháu sau.

Đo huyết áp đúng cách tại quầy

Bạn không cần biết dùng máy, nhưng biết tư thế đúng giúp bạn nhận ra khi người đo làm vội:

  1. Ngồi ghế có tựa lưng, hai chân đặt phẳng trên sàn, không bắt chéo chân.
  2. Tay đặt trên bàn, phần bắp tay quấn vòng bít ngang mức tim, bàn tay thả lỏng.
  3. Vòng bít vừa cỡ bắp tay: quá nhỏ cho số cao giả, quá rộng cho số thấp giả. Người bắp tay to nên hỏi có vòng bít cỡ lớn không.
  4. Không nói chuyện, không cầm điện thoại trong lúc máy đang đo.
  5. Đo hai lần, cách nhau một hai phút; nếu hai số chênh nhiều thì đo thêm lần ba.
  6. Ghi lại cả hai con số trên và dưới, cùng nhịp tim nếu máy có hiển thị, kèm giờ đo và tay đo.

Lần đầu đo, có thể nhờ đo cả hai tay để biết tay nào cho số cao hơn, những lần sau đo tay đó. Nếu hai tay chênh nhau rõ rệt, nói với bác sĩ khi đi khám.

Thử đường huyết đầu ngón tay: chú ý vệ sinh và thời điểm

Thử đường huyết ở nhà thuốc là lấy một giọt máu ở đầu ngón tay bằng kim chích nhỏ rồi đưa vào que thử của máy. Việc này có chọc kim, nên vệ sinh là điều phải để ý đầu tiên. Kim chích và que thử phải là loại dùng một lần, bóc mới trước mặt bạn. Ngón tay được sát khuẩn và để khô trước khi chích. Người đo nên đeo găng tay. Nếu thấy người đo dùng lại kim hay không sát khuẩn, bạn có quyền từ chối.

Thứ hai là thời điểm. Con số lúc đói, tức là đã nhịn ăn qua đêm, và con số sau ăn có ý nghĩa rất khác nhau. Khi thử, nói rõ với người đo: "Em chưa ăn gì từ tối qua" hay "em ăn sáng cách đây khoảng một tiếng". Ghi luôn điều này cạnh con số trong sổ, nếu không thì sau này nhìn lại cũng không biết so với cái gì.

Thứ ba, rửa tay sạch bằng nước trước khi tới, vì đường hay đồ ngọt dính ở ngón tay có thể làm sai kết quả. Vừa ăn trái cây, vừa cầm bánh kẹo mà thử ngay là con số có thể cao giả.

Đọc con số thế nào cho đúng mực

Bài này cố ý không đưa ra ngưỡng con số cụ thể, vì ngưỡng phù hợp với từng người, nhất là người đang điều trị, do bác sĩ đặt. Cách nghĩ đúng mực như sau:

Kết quảNên hiểu làNên làm
Số trong khoảng bác sĩ dặn là ổn với bạnLúc đo, tình trạng đang được kiểm soátTiếp tục theo dõi định kỳ, ghi sổ
Số cao hơn mức bác sĩ dặn, không triệu chứngCó thể do lúc đo, cũng có thể là dấu hiệu cần chỉnhĐo lại vài lần ở điều kiện chuẩn, nếu vẫn cao thì đi khám
Chưa từng được chẩn đoán, đo thấy caoChưa phải chẩn đoánĐi khám để được đo đúng quy trình và xét nghiệm nếu cần
Số bất thường kèm đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, yếu tay chân, lơ mơCó thể là cấp cứuGọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện ngay
Đường huyết thấp kèm run, vã mồ hôi, lú lẫnCó thể là tình trạng cần xử trí ngayLàm theo hướng dẫn đã được bác sĩ dặn, gọi cấp cứu nếu không cải thiện hoặc lơ mơ

Điều quan trọng: không tự tăng, giảm hay ngưng thuốc vì một lần đo ở quầy. Nếu thấy con số bất thường lặp lại, mang sổ ghi chép đi khám để bác sĩ quyết định.

Ghi sổ và dùng số đo cho lần đi khám

Giá trị thật của việc đo ở nhà thuốc nằm ở chuỗi số, không nằm ở một lần. Một cuốn sổ nhỏ hoặc một ghi chú trong điện thoại, mỗi lần đo ghi: ngày, giờ, con số, tay đo, đang đói hay đã ăn với đường huyết, ghi chú như "đêm qua mất ngủ" hay "vừa đi bộ về". Sau vài tuần, chuỗi số này cho bác sĩ thấy bức tranh rõ hơn nhiều so với một lần đo ở phòng khám.

Nên đo ở cùng một khung giờ mỗi lần nếu có thể, ví dụ buổi sáng trước khi uống thuốc, hoặc buổi chiều cố định. Đo ở những giờ lung tung thì con số khó so với nhau.

Người theo dõi bệnh mạn tính ở trạm y tế phường có thể mang sổ ra trạm, kết hợp số đo ở nhà thuốc, ở nhà và ở trạm. Nếu gia đình có máy đo tại nhà, nhờ nhà thuốc quen đo song song một lần bằng máy của họ và máy nhà mình để xem hai máy có chênh nhiều không. Máy đo tại nhà cũng cần được kiểm tra lại định kỳ.

Nhà thuốc đo miễn phí và lời mời mua thêm

Nhiều nhà thuốc đo huyết áp miễn phí như một cách giữ khách quen, và đó là điều đáng quý. Đi kèm, đôi khi có lời mời mua thực phẩm chức năng, thiết bị đo hay sản phẩm "hỗ trợ huyết áp", "hỗ trợ đường huyết". Bạn không bắt buộc mua gì sau khi được đo, cứ cảm ơn và từ chối nhẹ nhàng nếu chưa cần.

Nếu được gợi ý một sản phẩm, hỏi rõ đó là thuốc hay thực phẩm chức năng, có dùng chung được với thuốc đang uống không, và nói rằng bạn sẽ hỏi bác sĩ điều trị trước. Thực phẩm chức năng không thay thuốc điều trị, và một số loại có thể không hợp với thuốc bạn đang dùng.

Một nhà thuốc tử tế sẽ không thúc ép, và khi thấy số đo bất thường sẽ khuyên bạn đi khám thay vì bán thêm. Đó là dấu hiệu tốt để chọn làm nhà thuốc quen của gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Đo huyết áp ở nhà thuốc có chính xác không?

Có thể khá sát nếu máy tốt, vòng bít vừa cỡ và bạn ngồi nghỉ đúng tư thế trước khi đo. Tuy vậy, một lần đo chỉ để tham khảo vì huyết áp thay đổi trong ngày. Chẩn đoán cần bác sĩ dựa trên nhiều lần đo ở điều kiện chuẩn.

Đo đường huyết ở nhà thuốc có cần nhịn ăn không?

Tuỳ mục đích. Muốn biết đường huyết lúc đói thì nhịn ăn qua đêm, đo vào buổi sáng. Đo sau ăn thì ghi rõ ăn cách đây bao lâu. Quan trọng là nói rõ với người đo và ghi lại thời điểm cạnh con số để so sánh về sau.

Đo một lần thấy huyết áp cao có phải đã bị tăng huyết áp không?

Chưa thể kết luận. Huyết áp có thể cao tạm thời do vừa vận động, căng thẳng, uống cà phê. Bạn nên đo lại vài lần ở điều kiện chuẩn, ghi lại, và đi khám để bác sĩ đánh giá. Nếu kèm đau ngực, khó thở, yếu tay chân thì gọi cấp cứu.

Có nên tự giảm thuốc huyết áp khi thấy số đo ở nhà thuốc thấp không?

Không nên tự tăng, giảm hay ngưng thuốc vì một lần đo. Ghi lại các số đo và mang tới bác sĩ điều trị hoặc trạm y tế đang theo dõi bạn. Bác sĩ sẽ quyết định có cần điều chỉnh hay không dựa trên cả chuỗi số và tình trạng chung.

Thử đường huyết đầu ngón tay ở nhà thuốc có an toàn không?

An toàn nếu kim chích và que thử là loại dùng một lần, bóc mới trước mặt bạn, ngón tay được sát khuẩn và người đo đeo găng. Nếu thấy dùng lại kim hay không vệ sinh, bạn có quyền từ chối và đo ở nơi khác.

Đo ở nhà thuốc rồi có cần đi khám định kỳ nữa không?

Vẫn cần. Đo ở nhà thuốc giúp theo dõi giữa các lần khám, không thay được việc khám, xét nghiệm và đánh giá biến chứng định kỳ. Người đang điều trị bệnh mạn tính nên tái khám theo lịch hẹn và mang sổ ghi số đo theo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138