XungQuanh.comXung Quanh
Chợ và tiệm tạp hoá gần nhà

Mua đồ cúng rằm, mùng một ở chợ phường: lên danh sách theo từng sạp

Đồ cúng rằm, mùng một mua ở chợ phường nhanh gọn khi chia danh sách theo sạp hoa, trái cây, đồ khô, đồ chay. Mua lúc nào, chọn sao cho tươi lâu, cất gì cho an toàn.

Overhead view of a woven basket filled with fresh chrysanthemums, bananas, pomelo and betel leaves on a wooden stool beside a Vietnamese market flower stall, soft dawn light

Muốn mua đồ cúng rằm, mùng một ở chợ phường nhanh và đủ, hãy chia danh sách theo từng sạp: sạp hoa, sạp trái cây, tiệm đồ khô – đồ cúng, sạp đồ chay hoặc đồ ăn, rồi đi theo một vòng cố định. Đi chiều hôm trước hoặc sáng sớm hôm đó để tránh lúc chợ đông nhất, và chọn hoa, trái cây theo độ bền chứ không chỉ theo vẻ đẹp lúc mua.

Đồ cúng mỗi nhà một khác, tuỳ vùng miền, tuỳ nếp gia đình. Bài này không bàn chuyện nên cúng gì hay ý nghĩa từng món; đó là việc của mỗi nhà và có tính chất văn hoá, phong tục. Bài chỉ bàn phần thực hành ở chợ gần nhà: lập danh sách, chọn giờ đi, chọn hàng tươi lâu, mua nhang nến cho an toàn, đặt trước ở sạp quen cho nhà bận rộn.

Đồ cúng rằm, mùng một thường có những nhóm nào

Dù khác nhau theo vùng và theo nhà, đồ cúng ngày rằm, mùng một ở nhiều gia đình thường rơi vào vài nhóm quen thuộc. Nhóm thứ nhất là hoa tươi, phổ biến là cúc, huệ, hồng, lay ơn, sen theo mùa. Nhóm thứ hai là trái cây, có nhà bày một nải chuối, có nhà bày đĩa ngũ quả. Nhóm thứ ba là nhang, nến hoặc đèn, nước sạch, có nơi thêm trầu cau, rượu, trà. Nhóm thứ tư là đồ ăn: có nhà chỉ dâng xôi chè, bánh kẹo, có nhà làm mâm cơm, mâm chay.

Ở nhiều khu đô thị, các gia đình trẻ ngày càng giữ lễ theo hướng gọn: hoa, trái cây, nhang, nước, có khi thêm một đĩa bánh. Một số gia đình giảm hoặc thôi dùng vàng mã, vì lý do tiết kiệm, môi trường và an toàn cháy nổ. Đây là lựa chọn của từng nhà; điều quan trọng với việc đi chợ là bạn biết rõ nhà mình cần nhóm nào, bao nhiêu, trước khi bước vào chợ.

Cách làm tiện nhất là viết một danh sách chuẩn của nhà mình một lần, hỏi người lớn trong nhà để đủ ý, rồi dùng lại mỗi tháng. Những dịp lớn hơn như rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy, mùng một Tết thì thêm vào danh sách chuẩn, không phải nghĩ lại từ đầu.

Lên danh sách theo từng sạp ở chợ phường

Đi chợ theo sạp thay vì theo món giúp bạn không phải quay lại chỗ cũ. Bảng dưới là khung gợi ý; điền món và số lượng của nhà mình vào cột giữa.

Sạp hoặc tiệmMón thường muaMẹo nhỏ
Sạp hoaHoa cúc, huệ, hồng, sen, lá trang tríĐặt trước với sạp quen, nhờ cắt gốc và bó sẵn
Sạp trái câyChuối, bưởi, cam, táo, thanh long, trái theo mùaChọn trái chín vừa để bày được vài ngày
Tiệm đồ khô – đồ cúngNhang, nến hoặc đèn, trà, gạo, muối, bánh kẹo đóng góiMua nhang nến theo tháng, chọn loại có nhãn rõ
Sạp trầu cau, láTrầu, cau, lá chuối, lá dong theo mùaNơi nào có thì mua sát giờ cúng
Sạp đồ chay, xôi chèXôi, chè, đậu phụ, nấm, rau ăn chayNgày rằm hết sớm, nên đi sáng hoặc đặt trước
Sạp thịt cá, đồ ăn sẵnGà luộc, giò chả, đồ mặn cho mâm cơmChỉ cần với nhà làm mâm mặn, nên đặt hôm trước

Đi theo một vòng cố định, ví dụ đồ khô trước vì không hỏng, rồi trái cây, cuối cùng là hoa và đồ ăn để chúng ít bị dập, ít bị nóng trên đường về.

Mua lúc nào: chiều hôm trước hay sáng sớm

Đồ khô và trái cây có thể mua trước một hai ngày. Nhang, nến, trà, bánh kẹo đóng gói không hỏng nên mua từ đầu tuần. Trái cây chọn hơi xanh một chút mua trước một ngày là vừa chín đẹp vào hôm cúng.

Hoa nên mua chiều hôm trước hoặc rạng sáng. Sáng ngày rằm, sạp hoa đông và hoa đẹp hết nhanh, giá cũng có thể nhích hơn ngày thường. Mua chiều hôm trước, về cắt gốc, cắm nước để qua đêm, sáng hôm sau hoa vẫn tươi.

Đồ chay, xôi chè và đồ ăn sẵn nên đặt trước. Ngày rằm và mùng một, các sạp này bán chạy nhất trong tháng. Đặt trước với sạp quen từ hôm trước, hẹn giờ lấy, tránh ra trễ chỉ còn món không ưng.

Tháng có rằm lớn thì đi sớm hơn. Rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy, mùng một Tết chợ đông gấp nhiều lần, giờ chợ cũng sớm hơn. Mua đồ khô từ tuần trước, hoa và trái cây từ hai hôm trước, chừa ngày chính cho đồ tươi.

Người đi làm có thể chia việc. Một người mua đồ khô và trái cây cuối tuần trước, người ở nhà ra chợ sáng sớm lấy hoa và đồ đã đặt. Danh sách chung trên điện thoại giúp không ai mua trùng.

Chọn hoa tươi lâu, trái cây bày được vài ngày

Đồ cúng thường được bày vài ngày, nên độ bền quan trọng hơn vẻ rực rỡ lúc mua.

  • Hoa: chọn bông còn nụ hoặc mới hé, cành cứng, lá xanh không úa, gốc còn tươi không thâm đen. Hoa nở bung hết thường chỉ đẹp được một ngày.
  • Nhờ sạp cắt chéo gốc, về nhà cắm ngay vào bình nước sạch, ngắt bớt lá ngập trong nước để nước lâu đục.
  • Thay nước bình hoa mỗi ngày hoặc cách ngày, cắt lại gốc một chút nếu thấy hoa rủ.
  • Trái cây: chọn quả nguyên vẹn, không dập, cuống còn tươi. Chuối chọn nải còn hơi xanh đầu để chín dần.
  • Không bày trái cây sát chân nhang hay sát đèn, nhiệt làm trái mau héo và có nguy cơ cháy.
  • Rửa trái cây sau khi hạ lễ, trước khi ăn, vì trái bày nhiều ngày ở nơi thoáng sẽ bám bụi.

Nếu nhà ít người, chọn đĩa trái cây nhỏ và bó hoa vừa phải. Bày ít mà tươi trông vẫn trang trọng hơn bày nhiều rồi héo dần trên bàn thờ.

Nhang, nến ở tiệm đồ khô: chọn sao cho an toàn

Nhang và nến là thứ cháy trong nhà, nên ngoài chuyện hợp nếp nhà, cần chú ý tới an toàn và sức khoẻ. Chọn hàng có bao bì ghi rõ cơ sở sản xuất, không chọn nhang bó trần không nguồn gốc, có mùi hắc lạ hay màu sặc sỡ bất thường. Nhà có trẻ nhỏ, người già, người hay ho hen có thể cân nhắc loại nhang ít khói, thắp ít nén hơn, mở cửa thông thoáng khi thắp.

Nến nên dùng loại có đế chắc hoặc đặt trong cốc thuỷ tinh, đèn cầy để trong chân đèn chống đổ. Nhiều gia đình chuyển sang đèn điện cho bàn thờ để giảm nguy cơ cháy; nếu dùng đèn điện, kiểm dây và ổ cắm định kỳ, không để dây chằng chéo sau bàn thờ gỗ.

Những vụ cháy nhà dịp rằm, lễ Tết thường bắt đầu từ nhang, nến hay vàng mã cháy trong nhà, nhất là khi cả nhà đi vắng hoặc ngủ. Đừng để nhang, nến cháy khi không có ai ở nhà; dùng loại nhang ngắn nếu sắp ra ngoài; giữ khoảng cách giữa chân nhang với rèm, hoa giấy, tường gỗ. Nhà nào còn đốt vàng mã thì đốt ở chỗ thoáng, có thùng hoặc chậu chuyên dùng, có người trông tới khi tắt hẳn, xa xe máy và đồ dễ cháy.

Nhà bận rộn: đặt mâm cúng gọn ở sạp quen

Với gia đình cả hai vợ chồng đi làm, ngày rằm hay mùng một rơi vào giữa tuần thường rất cập rập. Cách nhẹ nhàng là làm việc với một hai sạp quen ở chợ phường: sạp hoa đặt cố định mỗi rằm, mùng một một bó vừa tiền; sạp trái cây chuẩn bị sẵn một đĩa theo kiểu nhà bạn hay bày; sạp xôi chè giữ một phần. Mỗi tháng chỉ cần nhắn một tin xác nhận, hôm đó ghé lấy hoặc nhờ giao.

Khi đặt, nói rõ nếp nhà mình: miền Bắc, miền Trung hay miền Nam, bày mặn hay chay, cần bao nhiêu thứ. Người bán ở chợ phường thường quen với phong tục của khu dân cư quanh đó, có khi còn nhắc bạn những dịp sắp tới. Đây cũng là một cách giữ quan hệ với người bán quen, như chuyện mua đồ tạp hoá hay đi chợ hằng ngày.

Nếu nhà làm mâm cỗ lớn cho ngày giỗ, đó là chuyện khác, cần đặt trước lâu hơn và dặn kỹ hơn. Phần này có một bài riêng trong cùng chuyên mục về đặt mâm cỗ, đồ ăn sẵn ở chợ gần nhà cho đám giỗ.

Sau lễ: dùng đồ cúng không lãng phí, dọn cho an toàn

Một vài việc nhỏ sau khi cúng xong giúp đồ không bị bỏ phí và bàn thờ luôn gọn:

  • Hạ trái cây, bánh kẹo theo nếp nhà, rửa sạch rồi dùng trong vài ngày; trái nào đã chín nhũn thì bỏ, không để lâu.
  • Xôi chè, đồ ăn để ngoài nhiệt độ phòng nhiều giờ thì nên hâm lại hoặc bỏ, đặc biệt mùa nóng.
  • Hoa còn tươi có thể chuyển sang bình khác trong nhà; hoa héo bỏ cả nước bình, rửa bình cho sạch.
  • Kiểm chân nhang, bát hương không còn tàn đỏ; tàn nhang đổ vào chỗ an toàn, không đổ thẳng vào thùng rác có giấy.
  • Rút điện đèn bàn thờ nếu nhà đi vắng dài ngày, lau bụi ổ cắm và dây điện.
  • Ghi lại món nào lần này thừa nhiều, món nào thiếu, để chỉnh danh sách cho lần sau.

Nếu nhà ở chung cư, hỏi ban quản lý toà nhà về quy định thắp nhang, đốt vàng mã: nhiều toà nhà không cho đốt ở hành lang, ban công hay sân chung, một số nơi bố trí điểm đốt riêng có người trông. Làm đúng quy định chung vừa an toàn cho mình vừa tránh phiền hàng xóm.

Sau vài tháng, danh sách đồ cúng của nhà bạn sẽ ổn định, vừa đủ, và việc đi chợ ngày rằm chỉ còn là một vòng ngắn qua mấy sạp quen.

Câu hỏi thường gặp

Nên mua hoa cúng rằm vào lúc nào để hoa tươi?

Mua chiều hôm trước hoặc rạng sáng ngày rằm. Chọn hoa còn nụ hoặc mới hé, cành cứng, gốc tươi. Về nhà cắt chéo gốc, cắm vào nước sạch qua đêm, sáng hôm sau hoa vẫn tươi và bền thêm vài ngày.

Đồ cúng mùng một tối thiểu gồm những gì?

Mỗi nhà một nếp, nhưng nhiều gia đình giữ lễ gọn gồm hoa tươi, trái cây, nhang, nước sạch, có khi thêm bánh hoặc xôi chè. Nên hỏi người lớn trong nhà để lập một danh sách chuẩn và dùng lại hằng tháng.

Có nên đặt trước đồ cúng ở chợ không?

Nên, nhất là hoa, xôi chè và đồ chay, vì những sạp này đông nhất vào ngày rằm, mùng một. Đặt với sạp quen từ hôm trước, hẹn giờ lấy hoặc nhờ giao, sẽ không phải chen chúc hay chỉ còn món không ưng.

Chọn nhang thế nào cho đỡ khói trong nhà?

Chọn hàng có bao bì ghi rõ cơ sở sản xuất, không có mùi hắc lạ hay màu sặc sỡ bất thường. Nhà có trẻ nhỏ, người già có thể dùng loại ít khói, thắp ít nén và mở cửa thông thoáng khi thắp.

Làm sao tránh cháy nhà khi thắp nhang, nến ngày rằm?

Không để nhang nến cháy khi cả nhà đi vắng hoặc ngủ, giữ khoảng cách với rèm và đồ dễ cháy, dùng nến có đế chắc. Nếu đốt vàng mã, đốt ở chỗ thoáng, có chậu chuyên dùng và có người trông tới khi tắt hẳn.

Trái cây cúng để mấy ngày thì nên hạ?

Tuỳ nếp nhà, nhiều gia đình hạ sau một đến ba ngày. Khi hạ, rửa sạch rồi dùng sớm; trái đã chín nhũn hoặc dập thì bỏ. Không bày trái cây sát chân nhang hay sát đèn vì mau héo và dễ bắt lửa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138